Στην παρούσα ιστοσελίδα μπορείτε να βρείτε όλες τις επιστημονικές πληροφορίες σχετικά με τις επεμβάσεις παχυσαρκίας – όπως το ειδικό γαστρικο μανικι, το ειδικό γαστρικο bypass, η γαστρική πτύχωση και ο γαστρικος δακτυλιος – τις οποίες χρησιμοποιώ πάνω από 25 χρόνια, για την αντιμετώπιση της παχυσαρκίας.

Παράλληλα θα ενημερωθείτε για την αντιμετώπιση των κακοηθειών, των ενδοκρινών αδένων, διαφόρων παθήσεων όπως οι αιμορροϊδες, η παλινδρομηση, η διαφραγματοκηλη, η αχαλασια οισοφαγου και γενικά για όλες τις επεμβάσεις της γενικής χειρουργικής.

Μπορείτε να μου αποστείλετε οποιαδήποτε απορία σας, μέσω της φόρμας επικοινωνίας που διαθέτει η ιστοσελίδα ή να αφήσετε το σχόλιο σας κάτω από κάποιο άρθρο και να δούμε από κοινού τα θέματα που σας απασχολούν.

Με εκτίμηση,
Σωτήρης Γαβριήλ

Γαστρικη πτυχωση: Μια τεχνικη για την αντιμετωπιση των ηπιων μορφων παχυσαρκιας

Η γαστρική πτύχωση για τις ήπιες μορφές παχυσαρκίας.

Η γαστρική πτύχωση είναι μία τεχνική που μιμείται το γαστρικό μανίκι. Είναι πράγματι μία επέμβαση που συνίσταται για ριζική απώλεια βάρους και αντιμετώπιση της παχυσαρκίας. Παρόλο που η γαστρική πτύχωση δεν υπολείπεται πολύ στα αποτελέσματα από το γαστρικό μανίκι, είναι αρκετά ελαφρότερο λαπαροσκοπικό χειρουργείο, έχει γρήγορη ανάρρωση και μπορεί οποιαδήποτε στιγμή θέλουμε να αναστραφεί (ακυρωθεί).

Καθώς περνάει ο καιρός και γίνονται αρκετές επεμβάσεις με γαστρική πτύχωση, αποδεικνύεται ότι είναι μια καταπληκτική τεχνική.Αφενός μεν, σε ανθρώπους που πάσχουν από ήπιες μορφές παχυσαρκίας ή ακόμα και σε ασθενείς που έχουν βεβαρημένη υγεία και δεν θα ήθελαν να κάνουν μια μεγαλύτερη χειρουργική επέμβαση.

Τα σταδια αντιμετωπισης της παχυσαρκιας

Η παχυσαρκία είναι μία εξελισσόμενη νόσος η οποία έχει σχέση με το σύγχρονο τρόπο ζωής. Βασική της αιτία είναι η κατανάλωση υπερθερμιδικών τροφών, η ελάττωση της κίνησης και η αύξηση της ανταγωνιστικότητας και το στρες των ανθρώπων. Για την αντιμετώπιση της παχυσαρκίας, η ιατρική χρησιμοποιεί ένα σύνολο από επεμβάσεις που έχουν σαν στόχο την μείωση της τροφής και της βουλιμίας αλλά και την ελάττωση της απορρόφησης της τροφής από το πεπτικό. Έχουμε λοιπόν τις τεχνικές που μειώνουν την τροφή, σε αυτές είναι ο γαστρικός δακτύλιος, η γαστρική πτύχωση και το γαστρικό μανίκι και τις μεικτές που είναι το γαστρικό bypass.

Είναι σοφό στην αρχή σαν πρώτη φάση να ξεκινάμε με απλές τεχνικές όπως είναι ο γαστρικός δακτύλιος ή η γαστρική πτύχωση. Πολύ μεγάλος αριθμός ανθρώπων θα λύσουν το πρόβλημά τους μόνο με αυτές τις τεχνικές. Σε περίπτωση που έχουμε υποτροπή παχυσαρκίας θα πρέπει να μελετήσουμε την περίπτωση και να χρησιμοποιήσουμε δεύτερης γραμμής τεχνικές όπως είναι το γαστρικό μανίκι. Σε σπάνιες περιπτώσεις, που και στο γαστρικό μανίκι μπορεί να συμβεί υποτροπή παχυσαρκίας, πρέπει να συμπληρωθεί η τεχνική της εντερικής παράκαμψης που είναι το γαστρικό bypass. Επίσης παράλληλα με αυτές τις τεχνικές οι ασθενείς πρέπει να τροποποιήσουν το μοντέλο ζωής τους. Να αποφεύγουν το πρόχειρο και το υπερθερμιδικό φαγητό, να αυξήσουν την κίνησή τους και να διαχειριστούν τα προβλήματα της ζωής τους με λιγότερο στρες.

Το κόστος αυτών των τεχνικών έχει σχέση με την χρήση ή όχι εμφυτεύσιμων υλικών όπως είναι ο γαστρικός δακτύλιος ή τα αυτόματα συρραπτικά. Είναι αυτονόητο λοιπόν ότι οι τεχνικές που δεν έχουν τέτοια υλικά, όπως είναι η γαστρική πτύχωση, έχουν και το λιγότερο κόστος. Σημασία έχει βέβαια, πέρα από το κόστος, να χρησιμοποιείται και η κατάλληλη τεχνική για τον κάθε άνθρωπο ξεχωριστά.

Η παιδικη και εφηβικη παχυσαρκια σημερα

Η παιδική και η εφηβική παχυσαρκία αποτελεί ένα φαινόμενο

…που έχει λάβει εκρηκτικές διαστάσεις στις αναπτυγμένες χώρες. Οι αιτίες θα πρέπει να αναζητηθούν στο οικογενειακό και στο ευρύτερο κοινωνικό περιβάλλον που μεγαλώνει και αναπτύσσεται ένα παιδί. 

Από τη μία οι παχύσαρκοι γονείς, που συχνά αποτελούν ατυχές παράδειγμα προς μίμηση για τα παιδιά τους. Η νοοτροπία της σύγχρονης γυναίκας που έχει εγκαταλείψει το παραδοσιακό φαγητό και στρέφεται στην πρόχειρη και υπερλιπιδαιμική διατροφή. Από την άλλη, το γεμάτο άγχος και ανταγωνισμό εκπαιδευτικό περιβάλλον αλλά και η έλλειψη κάθε διατροφικής διαπαιδαγώγησης και άσκησης.

Οι παραπάνω παράγοντες συντελούν καθοριστικά στην αύξηση του ποσοστού παχύσαρκων νέων και επιτείνουν ένα πρόβλημα με ιδιαίτερα βλαβερές επιπτώσεις τόσο στη σωματική όσο και στην ψυχολογική υγεία των παιδιών και των εφήβων. Εξαιτίας της παχυσαρκίας, αναπτύσσονται διαταραχές στην ανάπτυξη και την ωρίμανση τους προκαλώντας, ιδιαίτερα στα κορίτσια, ελάττωση του σωματικού ύψους τους. Αφετέρου η θέα ενός παχύσαρκου παιδιού επιφέρει πολλές φορές επικριτικά και καυστικά σχόλια από τους συνομήλικους του. Το αποτέλεσμα είναι τα παιδιά να απομονώνονται και να αποκτούν τραυματικά συμπλέγματα και νοοτροπίες, με ιδιαίτερα αρνητικές συνέπειες στην διαμόρφωση του χαρακτήρα και της προσωπικότητάς τους.

Η καλύτερη και πιο αποτελεσματική όμως πρόληψη της παχυσαρκίας

…επιβάλλει την άμεση ενεργοποίηση της οικογένειας. Κρίνεται ιδιαίτερα σημαντική και χρήσιμη καθώς είναι εκείνη που καλείται να διαμορφώσει τη διαπαιδαγώγηση των ίδιων των παιδιών και των εφήβων.  

Το σπιτικό φαγητό, η προτροπή για αποφυγή του γρήγορου φαγητού στα κυλικεία και στα εστιατόρια γρήγορης εστίασης καθώς και η καθημερινή άσκηση και γυμναστική, σε συνδυασμό και με τη διαμόρφωση ενός εκπαιδευτικού περιβάλλοντος που δεν φορτώνει με άγχος το παιδί, μπορούν να συμβάλλουν στην ουσιαστική και αποτελεσματική αντιμετώπιση του φαινομένου αυτού. 

Παράλληλα, είναι σημαντικό να τονιστεί ότι η παχυσαρκία είναι απαραίτητο να αντιμετωπίζεται προτού ένας έφηβος ολοκληρώσει την ανάπτυξη του. Μετά το πέρας των 16 ετών, επιβάλλεται η ιατρική αντιμετώπιση της, ακόμη και μέσω χειρουργικής επέμβασης.

Η παιδική και εφηβική παχυσαρκία είναι ένα φαινόμενο που τείνει να εξελιχθεί σε μάστιγα. Επιπλέον, επιβάλλει την ενεργοποίηση και ευαισθητοποίηση όλων μας πάνω στο τρίπτυχο: διαπαιδαγώγηση – πρόληψη – αντιμετώπιση. Οφείλουμε να δηλώσουμε όλοι «παρόντες» και να αναλάβουμε την ευθύνη που μας αναλογεί. Οι γονείς, η πολιτεία, οι εκπαιδευτικοί. Με αίσθημα ευθύνης και με συναίσθηση της πραγματικότητας να καταπολεμήσουμε τη μάστιγα της παχυσαρκίας , να θωρακίσουμε τη σωματική και ψυχολογική υγεία των παιδιών μας και να προστατέψουμε το μέλλον τους. 

Γαστρικος δακτυλιος, υπαρχουν επιπλοκες;

Τις τελευταίες δεκαετίες η πρωτοποριακή μέθοδος του γαστρικού δακτυλίου έφερε τη λύση στη μάστιγα που ονομάζεται νοσογόνος παχυσαρκία.

Όσοι αποφάσισαν να ξαπλώσουν στο χειρουργικό τραπέζι, σήμερα απολαμβάνουν τα προνόμια της συγκεκριμένης τεχνικής, διανύοντας μία φυσιολογική ζωή χωρίς να κουβαλούν το φορτίο των περιττών κιλών τους. Υπάρχουν όμως και εκείνοι που παρόλο τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν με το πλεονάζον βάρος τους, δεν το παίρνουν απόφαση…ο λόγος; Προβληματίζονται ως προς τις πιθανές επιπλοκές που επιφέρει η τοποθέτηση του δακτυλίου. Θα ήταν παραπλανητικό αν λέγαμε ότι δεν υπάρχουν επιπλοκές, σίγουρα υπάρχουν. Όχι όμως ότι δεν αντιμετωπίζονται. Ο χειρουργός παχυσαρκίας, Σωτήρης Γαβριήλ, ρίχνει φως στις απορίες σας, επειδή τίποτα δεν είναι όπως φαίνεται ή μάλλον όπως ακούγεται σε σχέση μ’αυτό το τόσο λεπτό θέμα.

– Κύριε Γαβριήλ πραγματικά δεν αμφισβητεί κανείς την αποτελεσματικότητα του γαστρικού δακτυλίου καθώς έχει βοηθήσει εκατομμύρια ασθενείς ανά τον κόσμο να απαλλαγούν από τα περιττά κιλά τους. Παρόλα αυτά, πάντα υπάρχει μία ανησυχία ως προς τις επιπλοκές που μπορεί να προκύψουν μετά το χειρουργείο. Υπάρχουν; Και αν ναι πως αντιμετωπίζονται; 
Η χειρουργική οδός είναι η μοναδική λύση στο πρόβλημα της παχυσαρκίας όταν ο ασθενής έχει εξαντλήσει όλες τις προσπάθειες για να χάσει πολλά κιλά. Πράγματι, πρόκειται για τη πιο διαδεδομένη μέθοδο. Έχει μικρότερη νοσηρότητα και λιγότερα διεγχειρητικά προβλήματα, εφόσον βέβαια η επέμβαση έχει γίνει από έμπειρο επιστήμονα. Παρόλα αυτά υπάρχει το ενδεχόμενο ο δακτύλιος με την πάροδο του χρόνου να εμφανίσει επιπλοκές, που σχετίζονται όμως καθαρά με την βουλιμική διάθεση του ασθενή. 

– Δηλαδή; 
Κοιτάξτε, με την τοποθέτηση δακτυλίου δίνεται η εντύπωση ότι μικραίνει το στομάχι, όμως στην πράξη αυτό που συμβαίνει είναι να διαμερισματοποιείται. Επίσης δεν αφαιρούνται τα κέντρα γκρελίνης (πρόκειται για την ορμόνη που αυξάνει το αίσθημα της πείνας), έτσι ορισμένοι ασθενείς εξακολουθούν να τρώνε βουλιμικά όπως και πριν την επέμβαση. Το αποτέλεσμα είναι να προκληθεί το λεγόμενο «γλίστρημα» του δακτυλίου, δηλαδή αλλάζει θέση μεγαλώνοντας το επάνω διαμέρισμα του στομάχου. Ο ασθενής μετά από αυτό αισθάνεται πολύ σφιχτό το δακτύλιο, οι τροφές παλινδρομούν προς τον οισοφάγο προκαλώντας εισροφήσεις κατά τη διάρκεια της νύχτας ή πολλούς εμετούς. Σαφώς δεν υπάρχει δακτύλιος που δεν γλιστράει, ειδικά όταν έχουμε να κάνουμε με ένα βουλιμικό ασθενή. Σ’αυτή την περίπτωση ο γιατρός θα πρέπει να διορθώσει το δακτύλιο, οπότε ο ασθενής απαλλάσσεται από τα προβλήματα του. Η συγκεκριμένη διαδικασία θεωρείται αποτελεσματική καθώς ο ασθενής έχοντας ήδη χάσει αρκετά κιλά παύει πια να είναι βουλιμικός, που σημαίνει ότι ο δακτύλιος πολύ δύσκολα θα ξαναγλιστρήσει. Υπάρχει όμως και η λύση να αφαιρεθεί εντελώς ο δακτύλιος και να γίνει μία συμπληρωματική τεχνική, η sleeve gastrectomy, όπου αφαιρείται ο θόλος. Η μέθοδος αυτή έχει πολλούς υποστηρικτές, σε περιπτώσεις ασθενών που εξακολουθούν να είναι βουλιμικοί παρόλο την τοποθέτηση δακτυλίου. Άλλη μία λύση, την οποία δεν συνιστώ, αλλά παρόλα αυτά κάποιοι ασθενείς την υιοθετούν, είναι η οριστική αφαίρεση του δακτυλίου μετά τη συνολική απώλεια των κιλών τους. Για μένα αποτελεί λάθος επιλογή από τη μεριά τους αφού οι πιθανότητες να αποκτήσουν ξανά όλα τα κιλά που έχασαν, είναι αυξημένες. 

– Ποια άλλη επιπλοκή έχει ο δακτύλιος;
Αντί να γλιστρήσει, κάποιες φορές ξυλώνονται τα ράμματα που τον συγκρατούν προκειμένου να αλλάξει θέση, και πάλι από τη μεγάλη πίεση που προκαλεί η βουλιμία του ασθενούς. Αν τα ράμματα βγουν, ο δακτύλιος μολύνεται και το στομάχι διαβρώνεται στη προσπάθεια του να τον σκεπάσει με ιστό. Πρόκειται για μία σπάνια επιπλοκή, διευκρινίζω όμως ότι δεν γίνεται τρύπα στο στομάχι, είναι λάθος αυτή η αντίληψη που μπορεί να επικρατεί. Σ’αυτή την περίπτωση ο δακτύλιος πρέπει να αφαιρεθεί, όχι όμως με χειρουργείο αλλά με εύκολο τρόπο, χρησιμοποιώντας γαστροσκόπιο. Έτσι λοιπόν αν ο ασθενής έρθει αντιμέτωπος με ένα τέτοιο ενδεχόμενο δεν θα πρέπει να τον πιάσει πανικός, αλλά να επικοινωνήσει  με το γιατρό του για να του αφαιρέσει το δακτύλιο.
Επαναλαμβάνω με το γαστροσκόπιο, η στιγμή που ο δακτύλιος βρίσκεται στο εσωτερικό του στομαχιού και όχι με χειρουργείο που μπορεί να επιφέρει επιπλοκές. Μετά την αφαίρεση του δακτυλίου θα πρέπει ο ασθενής να μιλήσει ξανά με το γιατρό του ως προς το ποια μέθοδος θα επιλεγεί για να χάσει και τα υπόλοιπα κιλά του. Μεγάλο ρόλο σ’αυτό θα παίξει η βουλιμία, αν δηλαδή επιμένει και συνεχίζει. Μία τρίτη επιπλοκή του δακτυλίου είναι η τάση ορισμένων ασθενών, πάλι λόγω βουλιμίας, να κοροϊδεύουν το δακτύλιο, παρόλο που αυτός παραμένει σταθερά στη θέση του. Πως το κάνουν αυτό; Καταναλώνοντας ρευστές υπερθερμιδικές τροφές, ανακτώντας έτσι τα χαμένα κιλά. Σ’ αυτή την περίπτωση ο ασθενής πρέπει να οδηγηθεί στη sleeve gastrectomy. Θέλω να επισημάνω ότι οι επιπλοκές που σας περιέγραψα είναι μικρής βαρύτητας, όμως ξεκαθαρίζω και πάλι ότι η εμπειρία του εκάστοτε χειρουργού παίζει πολύ σημαντικό ρόλο. Οι ασθενείς που έχουν τοποθετήσει δακτύλιο δεν θα πρέπει να ανησυχούν, αφού το συγκεκριμένο χειρουργείο εφαρμόζεται στη χώρα μας πάνω από 20 χρόνια, που σημαίνει ότι η εμπειρία είναι μεγάλη και γνωρίζουμε άριστα τη συμπεριφορά του δακτυλίου. 

– Και αυτές οι επιπλοκές στην ουσία ξεκινάνε από το κεφάλι, επειδή ο ασθενής δεν μπορεί να ελέγξει τις ποσότητες φαγητού που καταναλώνει. 
Στη νόσο της παχυσαρκίας, καθώς αυξάνονται τα κιλά, τροποποιείται η λειτουργία κάποιων οργάνων. Το στομάχι μεγαλώνει ενώ τα κέντρα πείνας και ρύθμισης της όρεξης υπερτρέφονται με αποτέλεσμα ο ασθενής να ζητάει περισσότερο φαγητό. Μετά την επέμβαση αναμένουμε να ανταποκριθεί και ο εγκέφαλος, στις περισσότερες περιπτώσεις αυτό συμβαίνει, υπάρχουν όμως φορές που τελικά δεν θα γίνει. Τότε μιλάμε για παχυσαρκία τελευταίου σταδίου όπου απαιτείται ένα πιο επιθετικό χειρουργείο, όπως είναι το γαστρικό μανίκι για να μικρύνει το στομάχι ή το γαστρικό μπαϊπάς, προκειμένου να μικρύνουν ταυτόχρονα το στομάχι και το έντερο. 

– Η ψυχολογική υποστήριξη παίζει ρόλο; 
Από μόνη της όχι, είναι σαν να προσπαθούμε να πείσουμε τον ασθενή ότι δεν έχει πρόβλημα. Συμπληρωματικά όμως σίγουρα η ψυχολογική υποστήριξη βοηθάει, στο να προετοιμάσουμε τον ασθενή για το χειρουργείο και να του δώσουμε να καταλάβει πως δεν θα πρέπει να κοροϊδέψει το δακτύλιο.

Λαπαροσκοπικη χειρουργικη μεσω μιας οπης με τη μεθοδο single port!

Single Port

Άλλη μία σημαντική εξέλιξη έρχεται να προστεθεί στα επιτεύγματα της ιατρικής επιστήμης, ξεδιπλώνοντας  ουσιαστικά οφέλη σε χιλιάδες ασθενείς και εξίσου μοναδικές  δυνατότητες στο έργο των χειρουργών.
Αν μέχρι σήμερα οι χειρουργικές λαπαροσκοπικές επεμβάσεις απαιτούσαν αρκετά μικρά σημάδια στη κοιλιακή χώρα, το δεδομένο αυτό αρχίζει σταδιακά να περνάει στο παρελθόν, αφού πλέον θα γίνονται μέσω μίας και μόνο οπής. Για τη νέα αυτή τεχνική, που έχει ήδη ξεκινήσει να εφαρμόζεται στο νοσοκομείο Doctors’ Hospital, μας μίλησε ο χειρουργός παχυσαρκίας Σωτήρης Γαβριήλ.

– Κύριε Γαβριήλ ποια είναι τα οφέλη της νέας μεθόδου στη λαπαροσκοπική χειρουργική, που επιτρέπει την εκτέλεση χειρουργικών επεμβάσεων μέσω μιας οπής μόνο.
Πρόκειται στην ουσία για μία επαναστατική εξέλιξη στον κόσμο της λαπαροσκοπικής χειρουργικής, αφού με τα νέα εργαλεία επεμβαίνουμε χειρουργικά στον ασθενή μέσω μίας οπής, όπως πολύ σωστά αναφέρατε, που γίνεται στον ομφαλό και σε σημείο που δεν είναι ορατό. Επιπλέον μέσω αυτής της οπής, μπορούν να γίνονται όλες σχεδόν οι επεμβάσεις – εφόσον χρειαστούν –  στον ίδιο ασθενή χωρίς να χρειάζεται διαφορετικές τομές κάθε φορά. Τέτοιες επεμβάσεις είναι η σκωληκοειδίτιδα, οι κήλες και ο ειλεός που δεν θα αφήσουν κανένα απολύτως σημάδι στην κοιλιακή χώρα.

Όπως βλέπουμε στις φωτογραφίες είναι εμφανή τα σημάδια από παλαιότερη χειρουργική επέμβαση. Απεναντίας, δεν είναι καθόλου ορατή η οπή στον ομφαλό από την τελευταία επέμβαση που βασίζεται στην επαναστατική μέθοδο single port.

– Η συγκεκριμένη μέθοδος έχει αρχίσει ήδη να εφαρμόζεται; 
Στο Doctors’ Hospital, έχουμε ήδη ξεκινήσει να εφαρμόζουμε σταδιακά αυτή την τεχνική, σε περιστατικά που αφορούν την τοποθέτηση δακτυλίου για την αντιμετώπιση της νοσογόνου παχυσαρκίας. Καταλαβαίνετε ότι μία τέτοια τεχνική ευνοεί ιδιαίτερα τα νεαρά άτομα που δεν θέλουν να φαίνονται σημάδια στο σώμα τους, όταν πάνε στην παραλία για παράδειγμα. Για το χειρουργό, στην πράξη, θεωρείται μία πιο δύσκολη τεχνική, αφού δεν μπορεί να είναι το ίδιο ευέλικτος όταν πραγματοποιεί την επέμβαση μέσα από περισσότερες οπές, γ’αυτό άλλωστε πρέπει να διαθέτει μεγάλη εμπειρία. Από την άλλη τα πλεονεκτήματα είναι πολλά γιατί έχει τη δυνατότητα να παίρνει βιοψίες ή να αφαιρεί τη χολή, εισχωρώντας με εύκολο τρόπο, αφού το τροκάρ είναι μονό και αρκετά μεγάλο, επιτρέποντας τη διέλευση οποιουδήποτε εργαλείου ή υλικού απαιτείται. Παράλληλα με το μονό τροκάρ ελαχιστοποιείται η πιθανότητα εκδήλωσης αιμορραγίας, άρα και από θέμα ασφάλειας είναι πολύ καλύτερη τεχνική. Εξίσου μεγάλη είναι η συμβολή της τεχνικής και στη ρομποτική χειρουργική, όπου το ρομπότ μπορεί να επέμβει χειρουργικά μέσα από αυτό το τροκάρ και μέσα από μία οπή.

– Πρόκειται όντως για ένα ακόμη μεγάλο βήμα στην ιατρική επιστήμη
Πράγματι και θα πρέπει να τονίσω σ’ αυτό το σημείο ότι η νέα αυτή τεχνική, που θα εξελιχθεί σε λιγότερο παρεμβατική, πρόκειται να αλλάξει στο μέλλον την εξέλιξη της χειρουργικής, είμαστε ακόμα στην αρχή αυτής της ανακάλυψης και παρόλα αυτά τα πλεονεκτήματα είναι πολλά.

Η λαπαροσκοπηση μοναδικη λυση στο προβλημα της κηλης

Όταν λέμε κήλη αναφερόμαστε στην πρόπτωση ενδοκοιλιακού περιεχομένου διαμέσου ενός σημείου του κοιλιακού τοιχώματος που εμφανίζει μειωμένη αντίσταση στην πίεση της κοιλιάς.

Το αποτέλεσμα είναι το κοιλιακό τοίχωμα να εξασθενεί και σε κάποια περιοχή και να δημιουργηθεί ένα άνοιγμα από όπου εξέχουν σπλάχνα. Μέχρι πρότινος η χειρουργική αντιμετώπιση της κήλης δεν εξασφάλισε ένα μόνιμο αποτέλεσμα καθώς το πρόβλημα συχνά επανεμφανιζόταν. Σήμερα, η λαπαροσκοπική μέθοδος που εφαρμόζεται από τον γιατρό που είναι εξειδικευμένος στο αντικείμενο, βάζει τέλος στην ταλαιπωρία των ασθενών, που έχουν πλέον τη δυνατότητα να επιστρέφουν στην καθημερινότητα τους την ίδια κιόλας μέρα της επέμβασης.

Τι ονομάζουμε κήλη και σε ποιες περιοχές του σώματος εμφανίζεται; 
Πρόκειται για μία παθολογία στο ανθρώπινο σώμα, που επηρεάζει όλους τους ανθρώπους, σε όλες τις ηλικίες. Οι κύριες περιοχές του σώματος που κάνουν κήλη είναι οι βουβωνικές και απαντάται περισσότερο στον ανδρικό πληθυσμό. Ενώ στις γυναίκες, είναι οι μηριαίοι δακτύλιοι, όπου εκεί βγαίνουν τα σπλάχνα προς τα έξω. Επίσης έχουμε τις ομφαλοκήλες, οι οποίες βγαίνουν γύρω από τον ομφαλό, όπως και εκείνες που εμφανίζονται όταν χαλαρώσει το κοιλιακό τοίχωμα, και κοιλιοκήλες μετά από χειρουργικές επεμβάσεις.

Ποιοι είναι οι παράγοντες που ευνοούν την εμφάνιση κήλης;
Η ηλικία, η αύξηση ή ελάττωση του σωματικού βάρους, ο τραυματισμός των μυών, ο χρόνιος βήχας, η άρση αντικειμένων με μεγάλο βάρος, όπως και η χρόνια δυσκοιλιότητα.

Πώς αντιμετωπίζονται οι κήλες λοιπόν; 
Μέχρι πρόσφατα η κήλη αποτελούσε ένα άλυτο πρόβλημα. Παρόλο που την αντιμετωπίζαμε σε κάποιες περιπτώσεις, επανεμφανιζόταν με την πάροδο του χρόνου, αφού κάθε φορά που κόβαμε τους μυς, αδυνατίζαμε το κοιλιακό τοίχωμα. Σας πληροφορώ ότι υπάρχουν άνθρωποι που έχουν χειρουργηθεί μέχρι και 7 φορές για μία κήλη! Σήμερα πια έρχεται να προστεθεί ένας καινούργιος τρόπος αντιμετώπισης αυτής της κατάστασης που είναι ο λαπαροσκοπικός, όπου μπαίνουμε κάτω από τους μυς, χωρίς να τους κόβουμε ή να τους τραυματίζουμε. Αυτό που κάνουμε είναι να βρίσκουμε την τρύπα, να βάζουμε τα σπλάχνα μέσα και να σφραγίζουμε την οπή με ένα ειδικό πλέγμα. Όπως καταλαβαίνετε οι κήλες μπορούν να αντιμετωπιστούν εύκολα πια με αυτή τη μέθοδο. Ο ασθενής αναρρώνει γρήγορα, αποχωρώντας από το νοσοκομείο την ίδια μέρα, δεν έχει τραύματα και ελαττώνεται κατά πολύ το ποσοστό επανεμφάνισης του προβλήματος. Παράλληλα πολλές από αυτές τις κήλες μπορούν να γίνουν και ρομποτικά, χωρίς δηλαδή να χειρουργεί ο ασθενής, κερδίζοντας σε ευκρίνεια και αποτέλεσμα!

Ο ελεγχος του σωματικου βαρους ειναι αυστηρα ιατρικη υποθεση!

Είναι γεγονός ότι οι ολοένα αναπτυσσόμενες, σύγχρονες κοινωνίες, αποτελούν στην ουσία κοινωνίες υπηρεσιών που χαρακτηρίζονται από ένα τυποποιημένο, θα λέγαμε, τρόπο ζωής. Αναφερόμαστε δηλαδή σε ανθρώπους που εργάζονται κυρίως σε γραφείο και που αναπόφευκτα διακατέχονται από άγχος λόγω της μεταξύ τους ανταγωνιστικότητας αλλά και του καταναλωτισμού. Την ίδια στιγμή έχει αλλάξει κατά πολύ ο τρόπος διατροφής που βασίζεται ως επί το πλείστον σε βιομηχανοποιημένα, τυποποιημένα, γενετικά τροποποιημένα και υπερθερμιδικά προϊόντα.

Ποιο το αποτέλεσμα αυτού του συγκεκριμένου τρόπου ζωής; Μία σειρά από παθολογικές καταστάσεις που επιβαρύνουν τον ανθρώπινο οργανισμό, όπως είναι ο σακχαρώδης διαβήτης, η υπέρταση, η στεφανιαία νόσος, η υπνική άπνοια, η αναπνευστική δυσχέρεια, οι διαταραχές στη γονιμότητα και η παχυσαρκία που επιφέρει αναγκαστικά την ανεπιθύμητη δυσμορφία στο σώμα. Και κακά τα ψέματα, η παχυσαρκία μπορεί να οδηγήσει μέχρι και στην κοινωνική απόρριψη, δημιουργώντας σοβαρά προβλήματα στις σχέσεις με το αντίθετο φύλο.

Παράλληλα ο τρόπος ζωής που χαρακτηρίζει τη σύγχρονη κοινωνία, σταδιακά μπορεί να επιδράσει ακόμη και τα γονίδια μας! Σε ότι αφορά την νοσογόνο παχυσαρκία, που δυστυχώς έχει μετατραπεί σε μάστιγα της εποχής μας, πρέπει να γίνει απόλυτα κατανοητό ότι ο έλεγχος του σωματικού βάρους είναι υπόθεση κυρίως του οικογενειακού γιατρού που θα τη διαγνώσει και αν αυτή συνδυάζεται παράλληλα με άλλα προβλήματα υγείας. Μόνο ο οικογενειακός γιατρός είναι εκείνος που μπορεί να προτείνει την κατάλληλη φαρμακευτική αγωγή για τον παχύσαρκο ασθενή και σε συνεργασία με διαιτολόγο θα του δοθεί συγκεκριμένο πρόγραμμα διατροφής και άσκησης. Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να συσταθεί χρήση φαρμάκων ελέγχου της εγκεφαλικής βουλιμίας ή δυσαπορρόφησης του λίπους. Αν παρόλο αυτές τις οδηγίες το αποτέλεσμα στην απώλεια σωματικού βάρους είναι προσωρινό και επέλθει υποτροπή της παχυσαρκίας και πάλι πρέπει να παρέμβει ο οικογενειακός γιατρός που θα παραπέμψει τον ασθενή σε χειρουργό παχυσαρκίας. Σε αυτό το στάδιο χειρουργός και ασθενής επιλέγουν από κοινού τη χειρουργική τεχνική που θεωρείται κατάλληλη για την περίπτωση του, που μπορεί να είναι για παράδειγμα ο γαστρικός δακτύλιος, η sleeve gastrectomy ή η χολοπαγκρεατική παράκαμψη. Αμέσως μετά τη χειρουργική επέμβαση θα δοθούν στον ασθενή οδηγίες και συμβουλές ως προς το πώς πρέπει να διατρέφεται, παρακολουθείται ασφαλώς η πορεία του και του δίνεται φαρμακευτική αγωγή, εφόσον απαιτείται. Επίσης όταν προκύψει η επιθυμητή απώλεια βάρους και επιτευχθεί ο έλεγχος του σωματικού βάρους, κάτι που απαιτεί σε γενικές γραμμές ένα χρονικό διάστημα περίπου δύο ετών, ο οικογενειακός γιατρός θα προτείνει στον ασθενή τον πλαστικό χειρουργό που θα φροντίσει για την αισθητική αποκατάσταση του σώματος του. Αυτή σε γενικές γραμμές αποτελεί τη σωστή ιατρική προσέγγιση στο πρόβλημα ελέγχου του σωματικού βάρους.

Κάθε άλλη διαδικασία που σχετίζεται με κέντρα αδυνατίσματος, χάπια, δίαιτες σε περιοδικά, ροφήματα και αλοιφές είναι αναποτελεσματικά, κάποιες φορές επικίνδυνα και στοχεύουν στην παραπλάνηση και εξαπάτηση των καταναλωτών. Έτσι λοιπόν ο μόνος σίγουρος και ασφαλής τρόπος για την οριστική αντιμετώπιση της παχυσαρκίας είναι η ιατρική οδός και αυτό πρέπει να μπει για τα καλά στη συνείδηση τόσο των αρμόδιων φορέων όσο και των ασθενών.

Αιμορροιδες – μεθοδος Peter Lord

Οι αιμορροΐδες ή διαφορετικά η αιμορροϊδοπάθεια είναι ένα σύγχρονο πρόβλημα που ταλαιπωρεί πολλούς ανθρώπους (πάνω από 60% του γενικού πληθυσμού υποφέρει από αυτές). Αρκετοί από αυτούς διστάζουν να μιλήσουν γι’ αυτό, αναγκάζονται να αλλάξουν την καθημερινότητα τους αποφεύγοντας τις αγαπημένες τους δραστηριότητες, με αποτέλεσμα να απομονώνονται και το συγκεκριμένο θέμα να αποτελεί κοινωνικό ταμπού.

Παρ’ ότι έχουν διεξαχθεί δεκάδες έρευνες για τις αιμορροΐδες, δεν είναι ξεκάθαρα μέχρι σήμερα τα ακριβή αίτια που τις προκαλούν. Σύμφωνα με τις μέχρι τώρα μελέτες ο σύγχρονος τρόπος ζωής, οι συνήθειές μας και η καθημερινότητά μας είναι αυτή που μπορεί να προκαλέσει τις αιμορροΐδες. Πώς; Ο περιορισμένος χρόνος μας αναγκάζει να μην επισκεπτόμαστε την τουαλέτα τόσο συχνά όσο το απαιτεί ο οργανισμός μας, και με τον τρόπο αυτό δημιουργείται θηριώδης υπερτονία του μυϊκού συστήματος του πρωκτού. Έτσι, προκαλούνται οι αιμορροΐδες.

Τα συμπτώματα της πάθησης είναι: φαγούρα, πρήξιμο, τσούξιμο, δυσκοιλιότητα, αιμορραγία, έντονος πόνος, αίσθημα ατελούς κένωσης, έκκριση βλέννας και δυσφορία. Αυτό βέβαια δεν σημαίνει πως όλοι οι ασθενείς υποφέρουν από τα παραπάνω συμπτώματα. Ο κάθε ασθενής αντιμετωπίζεται σαν ξεχωριστή και μοναδική περίπτωση.

Η θεραπεία της αιμορροϊδοπάθειας αντιμετωπίζεται μόνο χειρουργικά. Η πιο διαδεδομένη και πιο σύγχρονη μέθοδος είναι η Μέθοδος Peter Lord ή διαφορετικά Διαστολή του δακτυλίου. Η μέθοδος αυτή είναι ανώδυνη, αποτελεσματική και διαρκεί λίγα λεπτά. Με τη μέθοδο Peter Lord αντιμετωπίζεται άμεσα η κύρια αιτία του προβλήματος που είναι η υπερτονία των σφιγκτήρων του πρωκτού και ο σπασμός τους. Με την χρήση ενός ειδικού μπαλονιού διαστολέα η διαστολή του δακτυλίου είναι ελεγχόμενη και έτσι ο ασθενής απαλλάσσεται από τον πόνο και τα όποια συμπτώματα παρουσιάζει. Μετά την ολοκλήρωση της επέμβασης ο ασθενής επιστρέφει στην καθημερινότητά του χωρίς να ταλαιπωρείται από ανεπιθύμητες παρενέργειες, πόνους ή άλλα μετεγχειρητικά προβλήματα. Η μέθοδος Peter Lord είναι η μοναδική μέθοδος που αντιμετωπίζει και θεραπεύει τόσο άμεσα και τόσο αποτελεσματικά την αιτία, και όχι τα συμπτώματα, των αιμορροΐδων.

Ρυθμιζόμενος Γαστρικός Δακτύλιος
Βάσει πολλών ερευνών που έχουν διεξαχθεί κατά καιρούς, η νόσος της παχυσαρκίας ταλαιπωρεί μεγάλο ποσοστό των ανθρώπων σε ολόκληρο τον κόσμο. Είναι πολύ σημαντικό να τονίσουμε πως η παχυσαρκία είναι μία κλινική κατάσταση η οποία αντιμετωπίζεται αποτελεσματικά με τις βαριατρικές επεμβάσεις.

Η πιο διαδεδομένη χειρουργική επέμβαση είναι ο ρυθμιζόμενος γαστρικός δακτύλιος. Με τη συγκεκριμένη επέμβαση επιτυγχάνεται ο περιορισμός της χωρητικότητας του στομάχου, με σκοπό να περιοριστεί η ποσότητα της τροφής που καταναλώνεται. Τοποθετώντας ένα εμφύτευμα, κατασκευασμένο από σιλικόνη, στο επάνω μέρος του στομάχου του ασθενούς, το μέγεθος του στομάχου αλλάζει και δεν χωρά παραπάνω ποσότητα από αυτή που έχει ρυθμιστεί. Ένα από τα πιο σημαντικά πλεονεκτήματα αυτής της επέμβασης είναι οι ελάχιστες επιπλοκές που μπορεί να υπάρξουν μετά την ολοκλήρωση της επέμβασης και η ολιγοήμερη νοσηλεία, η οποία στις περισσότερες περιπτώσεις δεν ξεπερνά το ένα 24ωρο. Μέσα στα επόμενα 2-3 χρόνια επιτυγχάνεται απώλεια βάρους με την κατάλληλη βέβαια διατροφή και τη συνεχή παρακολούθηση από τον θεράποντα γιατρό.

Παρ’ όλο που αποτελεί την πρώτη επιλογή για την αντιμετώπιση της παχυσαρκίας, πολλοί θεωρούν τον γαστρικό δακτύλιο μία αναποτελεσματική επέμβαση.
Αυτό δεν ισχύει. Είναι γεγονός πως υπήρξαν περιπτώσεις ασθενών οι οποίοι υποτροπίασαν μετά την τοποθέτηση του γαστρικού δακτυλίου και επανήλθαν στα αρχικά τους κιλά. Αυτό δεν σημαίνει πως ο γαστρικός δακτύλιος δεν έχει μόνιμα αποτελέσματα. Κάθε ασθενής είναι μία μοναδική περίπτωση και πρέπει να αντιμετωπίζεται αναλόγως.  Ο γαστρικός δακτύλιος έχει μόνιμα αποτελέσματα όταν ο θεράπων γιατρός και ο ασθενής έχουν τη διάθεση για συνεργασία. Το πιο σημαντικό από όλα είναι η συστηματική παρακολούθηση του ασθενούς από τον γιατρό.Έπειτα ο ασθενής, αν δεν θέλει να ξαναπάρει τα κιλά που έχασε, πρέπει να ακολουθεί πολύ συγκεκριμένη διατροφή και οφείλει να αλλάξει και να ξεχάσει κάθε διατροφική ατασθαλία στην οποία υπέκυπτε πριν την επέμβαση.

Πρέπει να είναι ξεκάθαρο από την αρχή, πως μεγάλο ποσοστό της αποτελεσματικότητας της επέμβασης εξαρτάται από εκείνον τον ίδιο και φυσικά από τη συνεργασία που θα έχει με τον γιατρό του. Αν παρ’ όλα αυτά, υπάρξει υποτροπή και έπειτα από κάποιο διάστημα τα κιλά επανέλθουν, τότε ο ασθενής σε συνεργασία με τον γιατρό που τον παρακολουθεί πρέπει να επιλέξουν μία άλλη μέθοδο επέμβασης για την αντιμετώπιση του προβλήματος (γαστρικό μανίκι, γαστρικό by pass ή γαστρική πτύχωση).

Ο γαστρικός δακτύλιος έχει συγκεκριμένες απώτερες επιπλοκές οι οποίες είναι αντιμετωπίσιμες. Συγκεκριμένα είναι η διολίσθηση  δακτυλίου στην οποία ο δακτύλιος αλλάζει θέση και κατεβαίνει πιο κάτω και προκαλεί ένα είδος εγκολεασμού του στομάχου. Τα συμπτώματα είναι εμετός και κοιλιακό άλγος. Αν διαγνωστεί από το γιατρό η περίπτωση αυτή θα πρέπει ή  να αφαιρεθεί ή να διορθωθεί η θέση του δακτυλίου.

Επίσης μια άλλη επιπλοκή είναι η διάβρωση του στομάχου από το γαστρικό δακτύλιο. Σε αυτήν την περίπτωση εισέρχεται ο δακτύλιος μέσα από το στομάχι χωρίς να υπάρχει τρύπα και αντιμετωπίζεται με την αφαίρεσή του χωρίς χειρουργική επέμβαση, μόνο με επεμβατική γαστροσκόπηση. Σε όλες τις περιπτώσεις  σημαντικό ρόλο παίζει η παρακολούθηση των ασθενών που έχουν βάλει δακτύλιο από τους κατάλληλους εξειδικευμένους χειρουργούς παχυσαρκίας.

Φιλοσοφικη προσεγγιση της νοσου της παχυσαρκιας, ως αποτελεσμα του συγχρονου τροπου ζωης

Η νόσος της παχυσαρκίας.
Στη σύγχρονη εποχή, ο δυτικός κόσμος ολοένα και αλλάζει, οι συνθήκες διαβίωσης συνεχώς μεταβάλλονται, βελτιώνονται, δημιουργώντας τις λεγόμενες κοινωνίες υπηρεσιών. Την ίδια ακριβώς εποχή, οι άνθρωποι που ζουν στις χώρες του τρίτου κόσμου, αντιμετωπίζουν σοβαρά προβλήματα, καθώς δεν διαθέτουν ούτε νερό ούτε φαγητό, τα στοιχειώδη δηλαδή για την επιβίωσή τους.

Και ενώ αυτές οι τριτοκοσμικές κοινωνίες χρειάζονται απαραίτητα την υποστήριξη του δυτικού κόσμου για να μπορέσει ο πληθυσμός τους να επιβιώσει, οι πολίτες των σύγχρονων κοινωνιών έχουν ανάγκη παρέμβασης της ιατρικής επιστήμης, της βαριατρικής χειρουργικής, προκειμένου να αντιμετωπίσουν τη νοσογόνο παχυσαρκία, στην οποία οδηγήθηκε ένα μεγάλο ποσοστό των μελών τους επειδή απολάμβανε σε επάρκεια τις τροφές. Έτσι λοιπόν, οι χειρουργικές επεμβάσεις παχυσαρκίας αποτελούν πλέον την μοναδική λύση για να μειωθεί η πρόσληψη τροφής και να επέλθει σημαντική απώλεια κιλών.

Αλλά ας μην γελιόμαστε. Μπορεί οι σύγχρονες κοινωνίες υπηρεσιών όντως να διαθέτουν αφθονία φαγητού, στην πραγματικότητα όμως πρόκειται για τροφές γενετικά τροποποιημένες, βιομηχανοποιημένες και υπερθερμιδικές,
οι οποίες μάλιστα κινούνται πάνω σε ένα ανταγωνιστικό μοντέλο ανάπτυξης και καταναλωτισμού!

Επιπλέον, η πλειοψηφία των ανθρώπων κάνει καθιστική ζωή που προκαλεί ελάττωση των καύσεων του οργανισμού, διακατέχεται από στρες και άγχος, γίνονται βουλιμικοί και φορτώνονται με περιττά κιλά.

Το πιο “τρομακτικό” κι εντυπωσιακό συγχρόνως είναι ότι η νόσος της παχυσαρκίας σταδιακά προκαλεί μετάλλαξη των ανθρώπινων γονιδίων από γενιά σε γενιά και μετατρέπεται σε μάστιγα – απειλή για το ανθρώπινο είδος!
Ειδικά το στρες, που μπορεί να οφείλεται στην αλλαγή του τρόπου ζωής, αποτελεί το σημαντικότερο παράγοντα που μπορεί να οδηγήσει τον άνθρωπο, που μέχρι πρότινος είχε φυσιολογικό βάρος, να γίνει παχύσαρκος. Αυτό την ίδια στιγμή τον κάνει ευάλωτο σε άλλες νόσους, όπως είναι η υπέρταση, ο σακχαρώδη διαβήτης, η άπνοια ύπνου και οι διαταραχές γονιμότητας. Παράλληλα η νοσογόνος παχυσαρκία με τις αισθητικές δυσμορφίες που επιφέρει στο σώμα, επηρεάζει σημαντικά την αυτοεκτίμηση του ατόμου, οδηγώντας το έτσι σε κοινωνική απομόνωση.

Είναι πια καιρός οι σύγχρονες κοινωνίες να αναπτύξουν εκείνους τους μηχανισμούς που σταδιακά θα καταργήσουν το σημερινό μοντέλο ανθρώπου με τα αδύνατα άκρα, την μεγάλη κοιλιά και την καμπούρα από τις πολλές ώρες εργασίας μπροστά σε ένα γραφείο. Πως μπορεί να γίνει αυτό; Με την ένταξη της άσκησης και της μεσογειακής διατροφής στην καθημερινότητα μας. Είναι απαραίτητο να επιστρέψουμε στη φιλοσοφία παλαιότερων εποχών, τότε που τα μέλη κάθε οικογένειας συγκεντρώνονταν ευλαβικά γύρω από το τραπέζι για να φάνε όλοι μαζί. Άλλωστε, ας μην ξεχνάμε, ότι η μεσογειακή κουζίνα έχει καθιερωθεί παγκοσμίως ως το πιο σωστό πρότυπο διατροφής.

Όσο για τον τόπο που ζούμε; Δυστυχώς η Αθήνα, ως πρωτεύουσα, τείνει να γίνει μία αφιλόξενη πόλη, χωρίς πεζοδρόμια για να περπατήσουν οι πολίτες της, χωρίς ποδηλατόδρομους για να αθληθούν. Τα πάντα γίνονται με το αυτοκίνητο και η Πολιτεία δεν φροντίζει να κάνει επιτέλους κάτι γι’ αυτό, να πείσει τον Έλληνα να αλλάξει νοοτροπία, υποδεικνύοντας του τους τρόπους. Επιπλέον, η ελληνική νομοθεσία πρέπει να γίνει ακόμη πιο αυστηρή, όσο αφορά την ποιότητα ελέγχου των προϊόντων που βρίσκονται στα ράφια των σούπερ μάρκετ, και όχι μόνο, ώστε να αποκλειστεί από την διατροφική αλυσίδα κάθε τι που είναι μεταλλαγμένο. Πρέπει να μπει καλά στη συνείδηση μας ότι το πρόχειρο και γρήγορο φαγητό είναι καιρός να το αποκλείσουμε από το διαιτολόγιο μας.

Από την άλλη, είναι εκπληκτικό το πόσο η τεχνολογία έχει επηρεάσει τον τρόπο ζωής ιδιαίτερα των νέων ανθρώπων, που περνάνε αμέτρητες ώρες μπροστά σε έναν ηλεκτρονικό υπολογιστή. Είναι φοβερό πως συναισθήματα χαράς και λύπης, ακόμη και η ερωτική ζωή διαπερνά μέσα από έναν ηλεκτρονικό υπολογιστή. Η αλλαγή αυτή, είναι λογικό να επιφέρει δυσάρεστα αποτελέσματα στην προσωπικότητα του ατόμου, αφού στην ουσία «ζει» με τον υπολογιστή, βρίσκεται καθηλωμένος επί ώρες σε μία καρέκλα και αναπόφευκτα γίνεται παχύσαρκος.

Η ιατρική επιστήμη, βλέποντας τις ανησυχητικές διαστάσεις που έχει λάβει ο συγκεκριμένος τρόπος ζωής, είχε χρέος να αντιμετωπίσει τη χειρότερη συνέπειά του, την παχυσαρκία, με το να ανακαλύψει και να εφαρμόσει τεχνικές που επαναφέρουν το σωματικό βάρος του ασθενή στα φυσιολογικά του επίπεδα.

Πλέον, ο μοναδικός και ριζικός τρόπος αντιμετώπισης της νοσογόνου παχυσαρκίας είναι η χειρουργική οδός. Δυστυχώς, είναι λυπηρό που όλα τα δεδομένα δείχνουν πως η εξέλιξη της σύγχρονης κοινωνίας θα συνεχιστεί κατά τον ίδιο τρόπο, τροποποιώντας αναγκαστικά και τα ανθρώπινα γονίδια. Ακόμη και εδώ η ιατρική επιστήμη είναι εκείνη που μπορεί να δώσει τη λύση παρεμβαίνοντας στη συμπεριφορά των γονιδίων.

Νομίζω πως είναι πλέον καιρός ο άνθρωπος να μπει σε μια διαδικασία προβληματισμού, να εστιάσει σε μία σειρά θεμάτων που έχουν βαρύτητα για την ίδια τη ζωή του, να ασχοληθεί με το περιβάλλον, με ζητήματα που απασχολούν τον κόσμο γενικότερα. Για παράδειγμα η υπερθέρμανση του πλανήτη και τα οικολογικά προβλήματα έχουν γίνει τόσο απειλητικά που θα επιφέρουν μακροπρόθεσμα αλλαγές στο ανθρώπινο είδος αλλά και σε όλα τα ζώντα πλάσματα. Επομένως, είναι καιρός ο καθένας από εμάς να βγει από το μικρόκοσμο του, να πάρει τις καταστάσεις στα χέρια του, να συμβάλλει στην επιβίωση του ανθρώπινου είδους, που οι παρούσες συνθήκες δείχνουν πως σε μερικά χρόνια το πιθανότερο είναι να έχει μεταλλαχθεί, όπως έχει ήδη συμβεί με τα τρόφιμα!