Ως βαρίατρος τα τελευταία 30 χρόνια βλέπω τη χειρουργική να εξελίσσεται διαρκώς, ακολουθώντας όσα μας διδάσκει η επιστήμη για την παχυσαρκία. Σήμερα γνωρίζουμε ότι δεν πρόκειται απλώς για μια κατάσταση που σχετίζεται με την αυξημένη πρόσληψη τροφής, αλλά για μια πολύπλοκη, χρόνια νόσο που επηρεάζεται από ορμονικούς, μεταβολικούς και γενετικούς μηχανισμούς.
Αυτή η γνώση έχει αλλάξει και τον τρόπο με τον οποίο προσεγγίζουμε τη θεραπεία. Η βαριατρική δεν έχει πλέον ως μοναδικό στόχο τη μείωση του σωματικού βάρους. Επιδιώκει να βελτιώσει συνολικά τη μεταβολική υγεία, να μειώσει τον κίνδυνο καρδιαγγειακών νοσημάτων και να συμβάλει στον καλύτερο έλεγχο παθήσεων όπως ο σακχαρώδης διαβήτης τύπου 2, γι ‘ αυτό και οι σύγχρονες χειρουργικές τεχνικές εξελίσσονται συνεχώς, προσφέροντας περισσότερες δυνατότητες εξατομικευμένης αντιμετώπισης.

ΒΑΡΙΑΤΡΟΣ:Η ΣΩΣΤΗ ΑΠΌΦΑΣΗ ΑΠΟ ΤΟ ΓΑΣΤΡΙΚΟ ΜΑΝΙΚΙ ΣΤΙΣ ΝΕΟΤΕΡΕΣ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΕΣ ΕΠΕΜΒΑΣΕΙΣ

Το γαστρικό μανίκι εξακολουθεί να αποτελεί μία από τις σημαντικότερες επεμβάσεις της σύγχρονης βαριατρικής χειρουργικής και έχει βοηθήσει εκατομμύρια ανθρώπους παγκοσμίως να αντιμετωπίσουν αποτελεσματικά την παχυσαρκία. Ωστόσο, η εξέλιξη δεν σταμάτησε εκεί καθώς τα τελευταία χρόνια έχουν αναπτυχθεί νέες μεταβολικές επεμβάσεις, όπως το SASI (Single Anastomosis Sleeve Ileal Bypass)  και η σύγχρονη εντερική διαμερισματοποίηση, οι οποίες βασίζονται στην καλύτερη κατανόηση της λειτουργίας του πεπτικού συστήματος και των ορμονών που ρυθμίζουν την πείνα, τον κορεσμό και τον μεταβολισμό.
Η ανάπτυξη αυτών των τεχνικών αποδεικνύει ότι η βαριατρική χειρουργική δεν παραμένει στάσιμη αλλά αναζητά πιο ολοκληρωμένη θεραπευτικές λύσεις.

ΒΑΡΙΑΤΡΟΣ ΚΑΙ ΒΑΡΙΑΤΡΙΚΗ: Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΕΞΑΤΟΜΙΚΕΥΜΕΝΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ

Η σύγχρονη αντιμετώπιση της παχυσαρκίας θέλω να γίνει κατανοητό ότι δεν βασίζεται σε μία επέμβαση που εφαρμόζεται σαν πρωτόκολλο σε όλους. Κάθε ασθενής έχει διαφορετικό ιατρικό ιστορικό, διαφορετικές μεταβολικές ανάγκες και διαφορετικούς θεραπευτικούς στόχους.
Για τον λόγο αυτό, η επιλογή της κατάλληλης θεραπείας γίνεται μετά από αναλυτική αξιολόγηση και συζήτηση. Σημαντικό ρόλο παίζουν όχι μόνο ο Δείκτης Μάζας Σώματος , αλλά και οι συνοδές παθήσεις, οι διατροφικές συνήθειες, η καθημερινότητα και οι προσδοκίες του ασθενούς.
Η βαριατρική χειρουργική βρίσκεται πλέον σε μια νέα εποχή και οι σύγχρονες τεχνικές δίνουν λύση με γνώμονα όχι μόνο την απώλεια βάρους αλλά και τη συνολική βελτίωση της υγείας και της ποιότητας ζωής.

Το και το φούσκωμα στο έντερο μετά το φαγητό ακόμη κι όταν δεν πρόκειται για κάποιο πολύ λιπαρό ή πρόχειρο γεύμα fast food είναι από τα πιο συχνά ενοχλήματα του πεπτικού συστήματος σε κάθε ηλικία. Αν εμφανίζεται περιστασιακά, ειδικά μετά από ένα μεγάλο ή πολύ βαρύ γεύμα, συνήθως δεν προκαλεί ανησυχία και είναι απολυτα φυσιολογικό. Όταν όμως συμβαίνει σχεδόν μετά από κάθε γεύμα, ακόμη και αν η ποσότητα του φαγητού είναι φυσιολογική ή δεν περιέχει πολλά λιπαρά όπως είπαμε, τότε σαφώς και πρέπει να διερευνηθεί η αιτία.

Το αίσθημα αυτό δεν αποτελεί από μόνο του διάγνωση. Είναι ένα σύμπτωμα που μπορεί να σχετίζεται με διαφορετικές παθήσεις του πεπτικού, άλλες απλές και λειτουργικές, άλλες που χρειάζονται πιο εξειδικευμένη αντιμετώπιση. Το σημαντικό είναι να μην αντιμετωπίζεται ως κάτι που πρέπει απλώς να συνηθίσεις.
Στις περισσότερες περιπτώσεις, μια σωστή λήψη ιστορικού και ο κατάλληλος διαγνωστικός έλεγχος αρκούν για να εντοπιστεί το πραγματικό πρόβλημα και να επιλεγεί η σωστή θεραπεία.

ΦΟΥΣΚΩΜΑ ΣΤΟ ΣΤΟΜΑΧΙ: ΠΟΙΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΤΟ ΠΡΟΚΑΛΟΥΝ;

Το φούσκωμα δεν έχει μία μόνο αιτία. Αντίθετα, μπορεί να προέρχεται από διαφορετικά σημεία του πεπτικού συστήματος, γι’ αυτό και η αξιολόγηση πρέπει να είναι εξατομικευμένη.
Μία από τις συχνότερες αιτίες είναι η διαφραγματοκήλη . Όταν μέρος του στομάχου μετακινείται προς τον θώρακα, μπορεί να εμφανιστούν αίσθημα βάρους, πίεση μετά το φαγητό, παλινδρόμηση, καούρες αλλά και έντονο φούσκωμα. Τα συμπτώματα συχνά επιδεινώνονται όταν το γεύμα είναι μεγαλύτερο ή όταν ο ασθενής ξαπλώνει αμέσως μετά.
Εξίσου συχνή είναι η σπαστική κολίτιδα  , γνωστή και ως σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου. Σε αυτήν την περίπτωση, το έντερο παρουσιάζει αυξημένη ευαισθησία και μεταβολές στην κινητικότητά του. Το αποτέλεσμα είναι επίμονο φούσκωμα στην κοιλιά, πολλά αέρια και εναλλαγές μεταξύ δυσκοιλιότητας και διάρροιας, χωρίς να υπάρχει οργανική βλάβη.
Δεν πρέπει επίσης να παραβλέπεται η δυσανεξία σε συγκεκριμένες τροφές, όπως στη λακτόζη ή στη γλουτένη όταν υπάρχει κοιλιοκάκη. Ακόμη και μικρές ποσότητες από ορισμένα τρόφιμα είναι αρκετές για να προκαλέσουν έντονη διάταση της κοιλιάς μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα.

ΦΟΥΣΚΩΜΑ ΣΤΟ ΣΤΟΜΑΧΙ ΚΑΙ ΠΕΤΡΕΣ ΣΤΗ ΧΟΛΗ: ΥΠΑΡΧΕΙ ΣΧΕΣΗ;

Οι πέτρες στη χολή δεν προκαλούν πάντα συμπτώματα. Όταν όμως εμποδίζουν τη φυσιολογική λειτουργία της χοληδόχου κύστης, μπορεί να εμφανιστεί δυσφορία μετά το φαγητό, ιδιαίτερα μετά από γεύματα με περισσότερα λιπαρά.
Πολλοί ασθενείς περιγράφουν το σύμπτωμα ως έντονο φούσκωμα στην κοιλιά, συνοδευόμενο από βάρος ή πόνο στο δεξιό άνω μέρος της κοιλιάς. Σε ορισμένες περιπτώσεις, συνυπάρχει ναυτία ή τάση για έμετο.
Η διάγνωση γίνεται εύκολα με υπερηχογράφημα άνω κοιλίας. Αν οι πέτρες προκαλούν επαναλαμβανόμενα επεισόδια ή επιπλοκές, η λαπαροσκοπική χολοκυστεκτομή αποτελεί τη θεραπεία εκλογής.

ΦΟΥΣΚΩΜΑ ΣΤΟ ΣΤΟΜΑΧΙ: ΠΟΤΕ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ ΙΑΤΡΙΚΗ ΕΚΤΙΜΗΣΗ;

Δεν σημαίνει κάθε φούσκωμα ότι υπάρχει σοβαρή πάθηση. Υπάρχουν όμως περιπτώσεις όπως προαναφέραμε στις οποίες η αξιολόγηση από γενικό χειρουργό ή γαστρεντερολόγο δεν πρέπει να καθυστερεί.
Ειδικότερα, χρειάζεται οπωσδήποτε έλεγχος όταν το φούσκωμα συνοδεύεται από:
• ανεξήγητη απώλεια βάρους,
• αίμα στα κόπρανα,
• επίμονο κοιλιακό άλγος,
• δυσκολία στην κατάποση,
• αναιμία ή έντονη κόπωση.
Ακόμη κι αν δεν υπάρχουν τα παραπάνω συμπτώματα, το καθημερινό φούσκωμα μετά από κάθε γεύμα δεν είναι κάτι που πρέπει να θεωρείται φυσιολογικό και βέβαια αποτελεί ένδειξη ότι το πεπτικό σύστημα χρειάζεται περαιτέρω διερεύνηση.

ΦΟΥΣΚΩΜΑ ΣΤΟ ΣΤΟΜΑΧΙ: Η ΣΩΣΤΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΠΡΩΤΟ ΒΗΜΑ

Ανάλογα με το ιστορικό και τα συνοδά συμπτώματα, μπορεί να χρειαστούν εξετάσεις όπως γαστροσκόπηση, υπερηχογράφημα, εργαστηριακός έλεγχος με αιματολογικες ή άλλες εξειδικευμένες εξετάσεις του πεπτικού.
Η θεραπεία διαφέρει σημαντικά από ασθενή σε ασθενή αφού σε κάποιους αρκούν αλλαγές στις διατροφικές συνήθειες, ενώ σε άλλους απαιτείται φαρμακευτική αγωγή ή χειρουργική αντιμετώπιση, όπως συμβαίνει σε ορισμένες περιπτώσεις διαφραγματοκήλης ή λίθων της χοληδόχου κύστης.

Τα τελευταία χρόνια η θεραπεία της παχυσαρκίας βρίσκεται σε μια περίοδο σημαντικών αλλαγών. Η εμφάνιση των φαρμάκων για την απώλεια βάρους δημιούργησε εύλογα αισιοδοξία, αλλά και πολλά ερωτήματα. Ένα από τα συχνότερα είναι αν η βαριατρική χειρουργική εξακολουθεί να έχει θέση ή αν τα φάρμακα πρόκειται να την αντικαταστήσουν.

Η απάντηση βέβαια είναι πιο σύνθετη από ένα απλό ναι ή όχι και αυτό γιατί η πραγματικότητα είναι ότι η παχυσαρκία όπως έχουμε πει δεκάδες φορές είναι μια χρόνια, πολύπαραγοντική και υποτροπιάζουσα νόσος, η οποία εκδηλώνεται διαφορετικά σε κάθε άνθρωπο.
Αυτό πρακτικά σημαίνει πως άλλος ασθενής έχει ήπια παχυσαρκία χωρίς συνοδά νοσήματα, άλλος ζει για χρόνια με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2, σοβαρή υπνική άπνοια, αρτηριακή υπέρταση ή δείκτη μάζας σώματος πάνω από 50.
Είναι προφανές λοιπόν ότι όλοι αυτοί οι άνθρωποι δεν μπορούν να αντιμετωπιστούν με την ίδια θεραπεία. Αυτό ακριβώς έχει αλλάξει στη σύγχρονη αντιμετώπιση της παχυσαρκίας. Δεν αναζητούμε πλέον μία λύση που εφαρμόζεται σε όλους γιατί πολύ απλά δεν μπορεί να καλύψει με την ίδια επιτυχία τους πάντες.

Από το δίλημμα φάρμακα ή χειρουργείο, στη συνδυαστική αντιμετώπιση

Για αρκετά χρόνια η συζήτηση περιστρεφόταν γύρω από δύο αντίθετες επιλογές: είτε κάποιος προσπαθούσε να χάσει βάρος συντηρητικά είτε οδηγούνταν στη βαριατρική χειρουργική.
Σήμερα η εικόνα είναι διαφορετική. Τα νεότερα φάρμακα αποτελούν μια σημαντική θεραπευτική εξέλιξη και έχουν προσφέρει ουσιαστικό όφελος σε πολλούς ασθενείς. Για αρκετούς μπορούν να συμβάλουν στη βελτίωση της μεταβολικής τους κατάστασης.
Αυτό όμως σαφώς δεν σημαίνει ότι η χειρουργική αντιμετώπιση έχασε τον ρόλο της.
Αντίθετα, οι δύο προσεγγίσεις δεν ανταγωνίζονται αλλά συμπληρώνουν η μία την άλλη και αυτό το βλέπουμε στην πράξη ακόμη και με χειρουργεία όπως το γαστρικό μανίκι.

Υπάρχουν ασθενείς που θα επιτύχουν καλά αποτελέσματα με φαρμακευτική αγωγή,υπάρχουν όμως και ασθενείς στους οποίους η φαρμακευτική θεραπεία δεν θα προσφέρει το επιθυμητό αποτέλεσμα, δεν θα μπορεί να συνεχιστεί μακροχρόνια και δεν θα είναι αρκετή για να αντιμετωπίσει την κατάσταση, αντίθετα θα την επιβαρύνει καθώς η όποια απώλεια θα επανέλθει και με το παραπάνω μετά από λίγους μήνες. Σε αυτές τις περιπτώσεις η μεταβολική και βαριατρική χειρουργική αποτελεί μονόδρομο.

Η ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΔΕΝ ΑΦΟΡΑ ΜΟΝΟ ΤΗΝ ΑΠΩΛΕΙΑ ΒΑΡΟΥΣ

Ένα από τα μεγαλύτερα λάθη είναι ότι η βαριατρική χειρουργική αντιμετωπίζεται ως επέμβαση αδυνατίσματος ενώ στην πραγματικότητα πρόκειται για μεταβολική θεραπεία.
Έτσι στόχος δεν είναι μόνο η μείωση του σωματικού βάρους, αλλά η συνολική βελτίωση της υγείας του ασθενούς: ο καλύτερος έλεγχος του σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2, η βελτίωση της υπέρτασης, της υπνικής άπνοιας, της λιπώδους νόσου του ήπατος, των μυοσκελετικών προβλημάτων και συνολικά της ποιότητας ζωής.

ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΕΙ ΜΙΑ ΕΠΕΜΒΑΣΗ ΓΙΑ ΟΛΟΥΣ

Συχνά, όταν κάποιος σκέφτεται τη βαριατρική χειρουργική, το πρώτο που του έρχεται στο μυαλό είναι το γαστρικό μανίκι.
Το γαστρικό μανίκι αποτελεί μία εξαιρετική επέμβαση και εξακολουθεί να είναι κατάλληλη επιλογή για πολλούς ασθενείς.

Δεν είναι όμως η μοναδική καθώς η σύγχρονη μεταβολική χειρουργική περιλαμβάνει διαφορετικές τεχνικές, όπως τα σύγχρονα γαστρικά bypass (SASI και σύγχρονη εντερική διαμερισματοποιηση) τα οποία εφαρμόζονται όταν οι ενδείξεις του κάθε ασθενούς το απαιτούν.
Ένας άνθρωπος με σοβαρή γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση, ένας ασθενής με ανεπαρκώς ελεγχόμενο διαβήτη, κάποιος με πολύ υψηλό δείκτη μάζας σώματος ή ένας ασθενής που έχει ήδη υποβληθεί σε προηγούμενη βαριατρική επέμβαση μπορεί να ωφεληθεί περισσότερο από διαφορετική χειρουργική στρατηγική.
Η επιλογή της επέμβασης δεν γίνεται επειδή μία τεχνική είναι της μόδας ή εφαρμόζεται συχνότερα αλλά επειδή εξυπηρετεί καλύτερα τις ανάγκες του συγκεκριμένου ανθρώπου.

Η σωστή θεραπεία ξεκινά από τη σωστή αξιολόγηση

Στο ιατρείο μας η πρώτη επίσκεψη εχει σκοπό να κατανοήσει τη νόσο καθώς αξιολογούμε το ιστορικό, τις προηγούμενες προσπάθειες απώλειας βάρους, τη χρήση φαρμακευτικής αγωγής, τις συνοδές παθήσεις, τις διατροφικές συνήθειες και τους θεραπευτικούς στόχους κάθε ανθρώπου. Για κάποιους ασθενείς η καλύτερη στρατηγική μπορεί να είναι σε πρώτη φάση η συνέχιση ή η έναρξη φαρμακευτικής αγωγής. Για άλλους μπορεί να είναι η βαριατρική χειρουργική.
Για κάποιους τρίτους η φαρμακευτική θεραπεία μπορεί να λειτουργήσει ως προετοιμασία πριν από μια επέμβαση. Τέλος μπορεί να χρειαστεί αλλαγή χειρουργικής στρατηγικής ή επανεπέμβαση μετά από προηγούμενη βαριατρική επέμβαση.

Η αντιμετώπιση της παχυσαρκίας είναι μια μακροχρόνια συνεργασία

Η θεραπεία της παχυσαρκίας δεν ολοκληρώνεται την ημέρα του χειρουργείου ούτε με τη χορήγηση ενός φαρμάκου. Απαιτεί παρακολούθηση από την ομάδα μας (που απαρτίζεται και από ενδοκρινολόγο και διαιτολόγο) και συνεχή επανεκτίμηση αφού η επιτυχία δεν μετριέται μόνο από τα κιλά που χάθηκαν, αλλά από τη διατήρηση του αποτελέσματος και βέβαια τη βελτίωση των συνοδών νοσημάτων και την ουσιαστική αλλαγή στην υγεία και την καθημερινότητα του ασθενούς.

Σε κάθε περίπτωση – κλείνοντας- εκείνο που θέλουμε να γίνει κατανοητό είναι πως παρότι ακόμη ο IFSO (παγκόσμια ομοσπονδία χειρουργικής παχυσαρκίας) έχει στην κορυφή των βαριατρικών επεμβάσεων το γαστρικό μανίκι, η εποχή που κάθε ασθενής με παχυσαρκία οδηγούνταν στο γαστρικό μανίκι έχει παρέλθει.
Διαθέτουμε περισσότερα θεραπευτικά εργαλεία από ποτέ. Φαρμακευτική αγωγή, γαστρικό μανίκι, σύγχρονα γαστρικα bypass.
Ο ρόλος του εξειδικευμένου χειρουργού δεν είναι να προτείνει την ίδια λύση σε όλους. Είναι να αξιολογήσει ολοκληρωμένα τον ασθενή, να εξηγήσει με ειλικρίνεια τα πλεονεκτήματα και τους περιορισμούς κάθε θεραπευτικής επιλογής και, μαζί με τον ίδιο τον ασθενή, να διαμορφώσει το καταλληλότερο εξατομικευμένο θεραπευτικό πλάνο.