Γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση και βήχας

ΓΑΣΤΡΟΟΙΣΟΦΑΓΙΚΗ ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΗΣΗ ΚΑΙ ΕΠΙΜΟΝΟΣ ΒΗΧΑΣ: ΜΙΑ ΣΥΧΝΑ ΠΑΡΕΞΗΓΗΜΕΝΗ ΣΧΕΣΗ

Η γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση δεν περιορίζεται μόνο στο αίσθημα καύσου πίσω από το στέρνο αλλα συχνά εκδηλώνεται με τρόπους που δεν υποψιάζεται ο ασθενής, όπως ένας επίμονος, ξηρός βήχας. Και εδώ είναι που πολλοί μπερδεύονται. Ψάχνουν την αιτία στους πνεύμονες ή σε αλλεργίες, ενώ το πρόβλημα ξεκινά από το πεπτικό.
Η παλινδρόμηση αφορά την επιστροφή γαστρικού υγρού προς τον οισοφάγο. Αυτό το υγρό, ακόμη και σε μικρές ποσότητες, μπορεί να φτάσει πιο ψηλά, μέχρι τον λάρυγγα. Εκεί ερεθίζει τους υποδοχείς του βήχα και πυροδοτεί έναν φαύλο κύκλο ερεθισμού.
Στην καθημερινή πράξη βλέπουμε αρκετούς ασθενείς που έχουν δοκιμάσει αντιβηχικά χωρίς αποτέλεσμα. Όταν όμως εστιάσουμε στη γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση, η εικόνα αλλάζει και αυτό έχει σημασία, γιατί καθορίζει και τη σωστή θεραπεία.

ΓΑΣΤΡΟΟΙΣΟΦΑΓΙΚΗ ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΗΣΗ: ΠΩΣ ΠΡΟΚΑΛΕΙ ΒΗΧΑ

Η σύνδεση δεν είναι πάντα προφανής, αλλά είναι απόλυτα τεκμηριωμένη καθώς πρώτον, υπάρχει ο άμεσος ερεθισμός: τα όξινα υγρά που ανεβαίνουν προς τον οισοφάγο και τον φάρυγγα μπορούν να φτάσουν μέχρι τις φωνητικές χορδές. Εκεί δημιουργούν φλεγμονή και αυξημένη ευαισθησία, οδηγώντας σε χρόνιο βήχα.

Δεύτερον, υπάρχει ένας αντανακλαστικός μηχανισμός: ακόμη και χωρίς να φτάσει το υγρό ψηλά, η παρουσία του στον κατώτερο οισοφάγο μπορεί να ενεργοποιήσει νευρικά αντανακλαστικά που προκαλούν βήχα.
Τα συμπτώματα που συνήθως παρατηρούνται είναι:
-βήχας που επιδεινώνεται τη νύχτα ή όταν ξαπλώνεις
-αίσθημα “κόμπου” στον λαιμό
-ανάγκη για συχνό καθάρισμα του λαιμού
-βραχνάδα το πρωί

Και φυσικά δεν ξεχνάμε μια από τις πιο συχνές αιτίες που είναι η ύπαρξη διαφραγματοκήλης.
Οπότε αν αυτά σου ακούγονται γνώριμα, τότε θα πρέπει να σκεφτείς σοβαρά να πάρεις δεύτερη γνώμη.

ΓΑΣΤΡΟΟΙΣΟΦΑΓΙΚΗ ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΗΣΗ: ΠΟΤΕ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΥΠΟΨΙΑΣΤΕΙΣ ΤΗΝ ΑΙΤΙΑ

Βάσει όσων προείπαμε βέβαια δε σημαίνει φυσικά ότι κάθε βήχας σχετίζεται με παλινδρόμηση, ωστόσο, υπάρχουν συγκεκριμένες περιπτώσεις όπου η υποψία γίνεται πιο ισχυρή.
Όταν ο βήχας επιμένει για εβδομάδες χωρίς σαφή αιτία, τότε αρχίζουμε να σκεφτόμαστε το πεπτικό και ιδιαίτερα αν οι ακτινογραφίες είναι καθαρές και η φαρμακευτική αγωγή για το αναπνευστικό που πιθανώς έχει δοθεί δεν αποδίδει.
Επίσης, σημαντική ένδειξη είναι η απουσία τυπικών συμπτωμάτων καθώς είναι γεγονός πως πολλοί ασθενείς με γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση δεν έχουν καούρες. Αυτό το ονομάζουμε “σιωπηλή παλινδρόμηση” και είναι συχνή αιτία διαγνωστικής καθυστέρησης.
Τέλος, δίνουμε προσοχή σε επιβαρυντικούς παράγοντες όπως η παχυσαρκία, η κατανάλωση αλκοόλ ή καφέ και τα μεγάλα ή/και λιπαρά γεύματα πριν τον ύπνο.
Αυτοί οι παράγοντες αυξάνουν την πιθανότητα παλινδρόμησης και, κατά συνέπεια, του βήχα.

ΓΑΣΤΡΟΟΙΣΟΦΑΓΙΚΗ ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΗΣΗ: ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ

Η διάγνωση δεν βασίζεται μόνο στα συμπτώματα. Χρειάζεται σωστή εκτίμηση και, σε ορισμένες περιπτώσεις, εξειδικευμένες εξετάσεις.
Στην αρχή, συνήθως ξεκινάμε με μια δοκιμαστική αγωγή και αν ο βήχας βελτιωθεί με αντιεκκριτικά φάρμακα, τότε έχουμε ένα ισχυρό στοιχείο ότι η αιτία είναι πράγματι η γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση.
Όταν τα πράγματα δεν είναι ξεκάθαρα, προχωράμε σε εξετάσεις όπως γαστροσκόπηση, μανομετρια και πεχαμετρία.
Η θεραπεία δεν είναι βέβαια μόνο φαρμακευτική αλλά στην πραγματικότητα, οι αλλαγές στον τρόπο ζωής παίζουν καθοριστικό ρόλο καθώς μικρές προσαρμογές μπορούν να κάνουν μεγάλη διαφορά. Εμπειρικά θα πούμε ότι τα πιο αποτελεσματικά μέτρα είναι η μείωση βάρους με οποιοδήποτε τρόπο (ακόμη και με επέμβασεις βαριατρικες όπως πχ το γαστρικό μανίκι) , η αποφυγή γευμάτων πριν τον ύπνο, η ανύψωση του κεφαλιού κατά τη διάρκεια του ύπνου.
Σε αρκετές περιπτώσεις βέβαια όπου η συντηρητική αγωγή δεν επαρκεί, η χειρουργική αντιμετώπιση αποτελεί μονόδρομο. Και εδώ μπαίνει ο ρόλος της εξειδικευμένης χειρουργικής του πεπτικού.

ΓΑΣΤΡΟΟΙΣΟΦΑΓΙΚΗ ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΗΣΗ: ΓΙΑΤΙ ΔΕΝ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΤΗΝ ΑΓΝΟΕΙΣ

Ο χρόνιος βήχας δεν είναι απλώς ενοχλητικός. Μπορεί να επηρεάσει την ποιότητα ζωής, τον ύπνο, ακόμη και την επαγγελματική δραστηριότητα. Και όταν η αιτία είναι η γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση, η καθυστέρηση στη διάγνωση παρατείνει άσκοπα το πρόβλημα.

Επιπλέον, η παρατεταμένη παλινδρόμηση μπορεί να οδηγήσει σε επιπλοκές. Μιλάμε για οισοφαγίτιδα, στενώσεις ή ακόμα και προκαρκινικές αλλοιώσεις όπως οισοφάγος Barrett. Δεν είναι τόσο συχνά, αλλά είναι υπαρκτά και δεν πρέπει να τα υποτιμάς.
Το σημαντικότερο όμως είναι πως όταν αντιμετωπίσεις σωστά την αιτία, ο βήχας υποχωρεί. Και αυτό αλλάζει την καθημερινότητα άμεσα και ουσιαστικά γι αυτό και λέμε συχνά πως το σημαντικό είναι να γνωρίζουμε ότι ο επίμονος βήχας δεν είναι πάντα πνευμονολογικό θέμα.