ΕΙΛΕΟΣ: ΤΙ ΕΙΝΑΙ, ΠΟΙΑ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ ΠΡΟΚΑΛΕΙ ΚΑΙ ΠΟΤΕ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ ΧΕΙΡΟΥΡΓΕΙΟ;

Ο ειλεός είναι μια σοβαρή κατάσταση του πεπτικού συστήματος, κατά την οποία εκείνο που συμβαίνει είναι πως διακόπτεται ή περιορίζεται η φυσιολογική προώθηση του περιεχομένου μέσα στο έντερο. Μπορεί να εμφανιστεί ξαφνικά, με έντονο κοιλιακό πόνο, διάταση της κοιλιάς, εμετούς και αδυναμία αποβολής αερίων ή κοπράνων. Ανάλογα με την αιτία που τον προκαλεί, ο ειλεός μπορεί να αντιμετωπιστεί συντηρητικά ή να απαιτήσει εξαιρετικά άμεση χειρουργική επέμβαση.
Το σημαντικό είναι να αναγνωρίζουμε  τα συμπτώματα. Ορισμένες μορφές ειλεού υποχωρούν με κατάλληλη θεραπεία, ενώ άλλες μπορεί να οδηγήσουν σε ισχαιμία, νέκρωση του εντέρου και πολύ απειλητικές για τη ζωή επιπλοκές.

ΕΙΛΕΟΣ: ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΚΑΙ ΠΟΙΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΥΠΑΡΧΟΥΝ;

Ο ειλεός όπως προαναφέραμε περιγράφει την αδυναμία φυσιολογικής προώθησης του εντερικού περιεχομένου. Διακρίνεται σε δύο βασικές κατηγορίες: τον μηχανικό και τον παραλυτικό ειλεό.
Στον μηχανικό ειλεό υπάρχει ένα πραγματικό εμπόδιο που εμποδίζει τη διέλευση του περιεχομένου του εντέρου. Μπορεί να οφείλεται σε μετεγχειρητικές συμφύσεις, κήλες, όγκους, συστροφή του εντέρου ή σπανιότερα σε κοπρόσταση. Ανάλογα με το σημείο στο οποίο εντοπίζεται, μπορεί να αφορά το λεπτό ή το παχύ έντερο.

Αντίθετα, στον παραλυτικό ειλεό δεν υπάρχει κάποιο φυσικό εμπόδιο. Το έντερο σταματά να λειτουργεί φυσιολογικά, επειδή διαταράσσεται η κινητικότητά του. Μπορεί να εμφανιστεί μετά από χειρουργικές επεμβάσεις στην κοιλιά, σοβαρές λοιμώξεις, διαταραχές ηλεκτρολυτών ή λήψη συγκεκριμένων φαρμάκων.

ΕΙΛΕΟΣ: ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ;

Τα συμπτώματα του ειλεού εξαρτώνται από το είδος της απόφραξης, τη θέση της και το πόσο σοβαρή είναι. Συνήθως εμφανίζονται προοδευτικά, αν και σε ορισμένες περιπτώσεις η επιδείνωση είναι απότομη.

Τα συχνότερα συμπτώματα περιλαμβάνουν εντονο ή κωλικοειδές κοιλιακό άλγος, διάταση και πρήξιμο της κοιλιάς, ναυτία και επαναλαμβανόμενους εμετούς, αδυναμία αποβολής αερίων και κοπράνων και αίσθημα έντονης πληρότητας και δυσφορίας.

Στον ειλεό του λεπτού εντέρου, οι εμετοί μπορεί να εμφανιστούν σχετικά νωρίς, ενώ όταν η απόφραξη αφορά το παχύ έντερο, η δυσκοιλιότητα και η διάταση της κοιλιάς μπορεί να είναι πιο έντονες. Αυτό όμως δεν πρέπει να το λαμβάνουμε ως  κανόνα, καθώς η κλινική εικόνα διαφοροποιείται ανάλογα με την περίπτωση.

ΕΙΛΕΟΣ: ΠΟΤΕ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΑΝΗΣΥΧΗΣΕΙΣ;

Δεν πρέπει να αντιμετωπίζουμε τον έντονο κοιλιακό πόνο σε συνδυασμό με εμετούς και αδυναμία αποβολής αερίων ή κοπράνων ως μια απλή δυσκοιλιότητα. Αυτά τα συμπτώματα μπορεί να υποδηλώνουν εντερική απόφραξη και χρειάζονται άμεση ιατρική αξιολόγηση.
Ιδιαίτερα ανησυχητικά είναι ο συνεχής και έντονος πόνος που δεν υποχωρεί και σαφώς συμπτώματα όπως ο πυρετός, η ταχυκαρδία, η έντονη ευαισθησία στην κοιλιά, η υπόταση ή η γενική επιδείνωση της κατάστασης.
Τα συγκεκριμένα σημεία μπορεί να υποδηλώνουν στραγγαλισμό του εντέρου, ισχαιμία ή περιτονίτιδα. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η καθυστέρηση της θεραπείας αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο σοβαρών επιπλοκών ή και θανάτου. Η απουσία κοπράνων από μόνη της δεν αρκεί για να αποκλειστεί ή να επιβεβαιωθεί ο ειλεός.

ΕΙΛΕΟΣ: ΕΙΝΑΙ ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΟΣ Ή ΘΑΝΑΤΗΦΟΡΟΣ;

Ο ειλεός μπορεί να γίνει άμεσα απειλητικός για τη ζωή, εάν δεν διαγνωστεί και αντιμετωπιστεί έγκαιρα. Όταν η απόφραξη εμποδίζει την αιμάτωση του εντέρου, μπορεί να προκληθεί ισχαιμία και στη συνέχεια νέκρωση του εντερικού τοιχώματος.
Εάν το νεκρωμένο τμήμα διατρηθεί, το περιεχόμενο του εντέρου μπορεί να περάσει στην κοιλιακή κοιλότητα, προκαλώντας περιτονίτιδα και σηψαιμία. Πρόκειται για εξαιρετικά επείγουσες καταστάσεις που απαιτούν πολύ άμεση αντιμετώπιση.
Ωστόσο, δεν έχουν όλες οι περιπτώσεις την ίδια βαρύτητα. Ένας απλός μετεγχειρητικός παραλυτικός ειλεός, για παράδειγμα, συχνά υποχωρεί με συντηρητική αγωγή. Η πρόγνωση εξαρτάται κυρίως από την αιτία, τη γενική κατάσταση του ασθενούς και το πόσο γρήγορα ξεκινά η κατάλληλη θεραπεία.

ΕΙΛΕΟΣ: ΠΩΣ ΓΙΝΕΤΑΙ Η ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ Η ΘΕΡΑΠΕΙΑ;

Η διάγνωση βασίζεται στην κλινική εξέταση, στο ιατρικό ιστορικό και στις απεικονιστικές εξετάσεις. Η αξονική τομογραφία κοιλίας με ενδοφλέβιο σκιαγραφικό αποτελεί ιδιαίτερα σημαντική εξέταση, καθώς μπορεί να εντοπίσει το σημείο της απόφραξης, την πιθανή αιτία και ενδείξεις ισχαιμίας ή άλλων επιπλοκών. Συμπληρωματικά, πραγματοποιούνται αιματολογικές εξετάσεις για την αξιολόγηση της φλεγμονής, της αφυδάτωσης και των ηλεκτρολυτών.
Η θεραπεία του ειλεού εξαρτάται από τα ευρήματα. Σε επιλεγμένες περιπτώσεις, κυρίως όταν πρόκειται για μη επιπλεγμένη απόφραξη από συμφύσεις, μπορεί να εφαρμοστεί συντηρητική αντιμετώπιση με διακοπή της σίτισης προσωρινά, ενδοφλέβια χορήγηση υγρών και ηλεκτρολυτών, τοποθέτηση ρινογαστρικού σωλήνα για αποσυμπίεση του στομάχου, όταν χρειάζεται, συνεχή παρακολούθηση της κλινικής εικόνας.

Στον παραλυτικό ειλεό, η θεραπεία επικεντρώνεται κυρίως στην αντιμετώπιση της αιτίας που έχει προκαλέσει τη διαταραχή της εντερικής κινητικότητας.

ΕΙΛΕΟΣ: ΠΟΤΕ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ ΧΕΙΡΟΥΡΓΕΙΟ;

Η χειρουργική επέμβαση είναι απαραίτητη όταν υπάρχει μηχανική απόφραξη που δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί συντηρητικά ή όταν υπάρχουν ενδείξεις στραγγαλισμού, ισχαιμίας, νέκρωσης ή διάτρησης του εντέρου. Σε αυτές τις περιπτώσεις, δεν πρέπει να καθυστερεί η χειρουργική αντιμετώπιση.
Ανάλογα με την αιτία, ο χειρουργός μπορεί να προχωρήσει σε λύση των συμφύσεων, αποκατάσταση μιας κήλης, αντιμετώπιση της συστροφής ή αφαίρεση του τμήματος του εντέρου που έχει υποστεί μη αναστρέψιμη βλάβη. Εάν αφαιρεθεί ένα τμήμα του εντέρου, μπορεί να χρειαστεί αναστόμωση, δηλαδή επανασύνδεση των υγιών τμημάτων του.
Η επέμβαση συνήθως πραγματοποιειτσι λαπαροσκοπικά όμως μπορεί να χρειαστεί ενδεχομένως και ανοιχτή χειρουργική μέθοδο, ανάλογα με τη βαρύτητα της κατάστασης, την αιτία της απόφραξης και τη γενική εικόνα του ασθενούς.
Η έγκαιρη διάγνωση του ειλεού είναι καθοριστική καθώς  πρόκειται για μια κατάσταση που μπορεί να υποχωρήσει από μόνη της, ιδιαίτερα όταν συνοδεύεται από έντονο πόνο, εμετούς και κοιλιακή διάταση.