ΓΑΣΤΡΟΟΙΣΟΦΑΓΙΚΗ ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΗΣΗ (ΓΟΠ)
Καθημερινά πολλοί άνθρωποι ταλαιπωρούνται από το εξαιρετικά δυσάρεστο αίσθημα της καούρας , του πόνου και της αναγωγής των τροφών. Δεν μπορούν να απολαύσουν ένα ωραίο γεύμα σε ένα εστιατόριο, αναγκάζονται να αποφεύγουν πολλές κατηγορίες τροφών και συχνά δυσκολεύονται να κοιμηθούν λόγω των έντονων συμπτωμάτων που συνθέτουν την εικόνα της γαστροοισοφαγικής παλινδρόμησης.
ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ
Η γαστροοισοφαγικη παλινδρομηση είναι μια συχνή και χρόνια νόσος από την οποία πάσχουν εξίσου άνδρες και γυναίκες ενώ συναντάται σε ποσοστό μεγαλύτερο του 14 % του πληθυσμού. Οφείλεται σε υπολειτουργία της βαλβίδας, η οποία ονομάζεται οισοφαγικός σφιγκτήρας, ανάμεσα στον οισοφάγο και το στομάχι. Φυσιολογικά, η βαλβίδα-μυς επιτρέπει την κάθοδο της τροφής από τον οισοφάγο και έπειτα «κλείνει» εμποδίζοντας την τροφή και τα υγρά στομάχου να γυρίσουν πίσω στον οισοφάγο. Στον ασθενή όμως ο μυς χαλαρώνει με αποτέλεσμα μέρος του στομαχιού να ανεβαίνει στο θώρακα και να επιτρέπει την επιστροφή των όξινων υγρών στομάχου, δημιουργώντας έτσι το αίσθημα της καούρας.
Η διαφραγματοκηλη είναι μια πιθανή αιτία της παλινδρόμησης που ταλαιπωρεί τους ασθενείς. Με μια απλή γαστροσκοπηση μπορεί εύκολα να γίνει η διάγνωση και ακολούθως να βρεθεί η κατάλληλη θεραπεία.
Δεν είναι όμως αυτό το μόνο σύμπτωμα της ύπουλης αυτής νόσου. Οι «ξυνίλες», οι έμετοι , η πλήρης παλινδρόμηση της τροφής, ο πόνος στο πάνω μέρος της κοιλιάς είναι μερικά ακόμη από τα δυσάρεστα συμπτώματα ενώ λίγοι γνωρίζουν πως ο χρόνιος βήχας είναι σοβαρή ένδειξη πως κάποιος πάσχει από γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση.
ΟΙ ΑΙΤΙΕΣ ΠΟΥ ΠΡΟΚΑΛΟΥΝ ΓΑΣΤΡΟΟΙΣΟΦΑΓΙΚΗ ΠΑΝΙΝΔΡΟΜΗΣΗ
Οι κυριότερες και συχνότερες αιτίες της γαστροοισοφαγικής παλινδρόμησης είναι οι ίδιες με εκείνες που δημιουργούν τις κήλες στον ανθρώπινο οργανισμό, που χαλαρώνουν δηλαδή τα τοιχώματα. Στην προκειμένη περίπτωση το τοίχωμα μεταξύ του θώρακα και της κοιλιάς (διάφραγμα) κάτι που επιδεινώνεται από την καθιστική ζωή, την έλλειψη άσκησης, τον κακό τρόπο διατροφής και τα μεγάλα γεύματα –κυρίως τις βραδινές ώρες. Η πάθηση αυτή προκαλεί φλεγμονή του οισοφάγου η οποία επιδεινώνεται με συγκεκριμένες τροφές όπως τα πικάντικα φαγητά, το αλκοόλ, τη σοκολάτα αλλά και το κάπνισμα. Η αναγκαιότητα της αντιμετώπισης είναι μεγάλη καθώς οι χρόνιες φλεγμονές αλλάζουν τον βλεννογόνο του οισοφάγου και δημιουργούν την προδιάθεση για κακοήθειες.
Η ΘΕΡΑΠΕΙΑ
Η γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση είναι χρόνια πάθηση, η βλάβη της βαλβίδας όμως παρόλο που είναι επίσης χρόνια είναι πλήρως αναστρέψιμη με την σωστή αντιμετώπιση. Η θεραπεία της ΓΟΠ γίνεται αμιγώς με χειρουργικό τρόπο όπως και σε όλες τις κήλες στον ανθρώπινο οργανισμό. Γίνεται με μια απλή λαπαροσκοπική επέμβαση κατά την οποία επαναφέρουμε το στομάχι στη θέση του στην κοιλιά και συγκλίνουμε με απλά ράμματα τα σκέλη του διαφράγματος. Ο ασθενής δεν έχει πόνους, παραμένει για μία ημέρα στο νοσοκομείο και επανέρχεται στην εργασία του μετά από 3-4 ημέρες. Από εκεί κι ύστερα θα πρέπει να είναι προσεκτικός με τη διατροφή του κυρίως τρώγοντας μικρά και συχνά γεύματα.
Όσοι από τους ασθενείς δεν επιλέξουν να αντιμετωπίσουν το πρόβλημα χειρουργικά καλό είναι να λαμβάνουν σε καθημερινή βάση ομεπραζόλη (losec, nexium κ.λ.π) ωστόσο επειδή στις ημέρες μας πρόκειται για μια μικρής βαρύτητας επέμβαση που εκτελείται λαπαροσκοπικά τη συνιστώ ανεπιφύλακτα.
ΘΕΡΑΠΕΙΑ BAREETT
Όταν μιλάμε για τον οισοφάγο Barrett αναφερόμαστε στην παθολογική αλλαγή (μεταπλασία) των κυττάρων που σχηματίζουν την εσωτερική επικάλυψη, το λεγόμενο επιθηλιο, του κατώτερου οισοφάγου. Η αιτία αυτής της βλάβης είναι η χρόνια έκθεση στο οξύ του στομάχου το οποίο σταδιακά καίει τον οισοφάγο. Αυτό συμβαίνει σχεδόν σε όλες τις περιπτώσεις λόγω της γαστροοισοφαγικής παλινδρόμησης.
Είναι προκαρκινοματώδης κατάσταση, γι’ αυτό πρέπει να αντιμετωπίζεται άμεσα και ριζικά. Η μόνιμη λύση είναι η θεραπεία της παλινδρόμησης, ένα πολύ απλό χειρουργείο μιας ημέρας. Ο κίνδυνος του συγκεκριμένου χειρουργείου είναι μικρότερος από μια επέμβαση χολής στα χέρια ενός έμπειρου χειρουργού. Η νοσηλεία διαρκεί μια ημέρα και ο ασθενής μπορεί να επιστρέψει άμεσα στη δουλειά του χωρίς πόνους.
Τους επόμενους μήνες ο οισοφαγος Barrett εξαφανίζεται, η παλινδρόμηση σταματά αμέσως τις επόμενες ημέρες ενω ο ασθενής παύει να λαμβάνει φαρμακευτική αγωγή.
ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΗΣΗ ΚΑΙ ΠΕΡΙΤΤΑ ΚΙΛΑ
Ένας σοβαρός λόγος -αν όχι ο σοβαρότερος- που οδηγεί στην παλινδρομηση και σε αυτά τα δυσάρεστα συμπτώματα είναι το περιττό βάρος των ασθενών. Για το λόγο αυτό προτείνεται στους ασθενείς εφόσον το επιθυμούν παράλληλα με την επέμβαση για την αποκατάσταση της παλινδρομησης να γίνει με πολύ χαμηλό κόστος και μια μικρή περιοριστική επέμβαση (αναδίπλωση – πτύχωση) ώστε παράλληλα να χαθούν και όλα τα περιττά κιλά. Αυτό φυσικά που θα πρέπει οι ασθενείς να γνωρίζουν όμως είναι πως μόλις χάσουν τα κιλά θα πρέπει να προσέξουν ώστε να μην τα πάρουν ξανά τροποποιώντας τον τρόπο ζωής τους.
ΓΑΣΤΡΟΟΙΣΟΦΑΓΙΚΗ ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΗΣΗ (ΓΟΠ): ΠΩΣ ΕΠΗΡΕΑΖΕΙ ΤΗΝ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑ
Η γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση (ΓΟΠ) δεν επηρεάζει μόνο το στομάχι ή τον οισοφάγο καθώς στην πραγματικότητα αλλάζει εντελώς τον τρόπο με τον οποίο ένας άνθρωπος τρώει, κοιμάται και γενικά ζει την καθημερινότητά του. Πολλοί ασθενείς περιγράφουν ότι αποφεύγουν κοινωνικές εξόδους ή διάφορα γεύματα, επειδή φοβούνται τα συμπτώματα που εμφανίζονται μετά.
Η συνεχής ενόχληση μετά το φαγητό, η δυσφορία όταν κάποιος ξαπλώνει και η καούρα επηρεάζουν ακόμη και την ποιότητα του ύπνου. Δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις όπου οι ασθενείς ξυπνούν τη νύχτα εξαιτίας του καψίματος ή μιας έντονης όξινης γεύσης στο στόμα. Αυτό οδηγεί σε κόπωση και μειωμένη ενέργεια κατά τη διάρκεια της ημέρας.
Επιπλέον, η χρόνια ενόχληση δημιουργεί σαφώς και ψυχολογική επιβάρυνση. Κάποιοι ασθενείς αισθάνονται άγχος γύρω από το φαγητό ή αποφεύγουν δραστηριότητες που παλαιότερα απολάμβαναν. Για τον λόγο αυτό, η σωστή ενημέρωση και η έγκαιρη αντιμετώπιση της γαστροοισοφαγικής παλινδρόμησης είναι καθοριστικής σημασίας.
ΓΑΣΤΡΟΟΙΣΟΦΑΓΙΚΗ ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΗΣΗ (ΓΟΠ) ΚΑΙ ΤΡΟΠΟΣ ΖΩΗΣ
Η καθημερινότητα παίζει πολύ μεγαλύτερο ρόλο απ’ όσο πιστεύουν οι περισσότεροι άνθρωποι. Ορισμένες συνήθειες μπορούν να επιδεινώσουν την κατάσταση, ενώ άλλες βοηθούν σημαντικά στον περιορισμό των ενοχλήσεων.
Ένα από τα πιο συχνά λάθη είναι η κατανάλωση μεγάλης ποσότητας φαγητού σε μικρό χρονικό διάστημα. Όταν το στομάχι γεμίζει υπερβολικά, αυξάνεται η πίεση προς τον οισοφάγο και διευκολύνεται η επιστροφή των γαστρικών υγρών. Γι’ αυτό και συχνά προτείνεται η κατανάλωση μικρότερων και πιο συχνών γευμάτων μέσα στη μέρα.
Εξίσου σημαντική είναι και η στάση του σώματος μετά το φαγητό. Η άμεση κατάκλιση επιδεινώνει τα συμπτώματα, καθώς η βαρύτητα δεν βοηθά πλέον την τροφή να παραμείνει στο στομάχι. Μια απλή συνήθεια, όπως το να παραμένει κάποιος όρθιος ή καθιστός για τουλάχιστον μία ώρα μετά το γεύμα, μπορεί να κάνει αισθητή διαφορά.
Παράλληλα, η σωματική άσκηση συμβάλλει στη συνολική λειτουργία του οργανισμού και βοηθά στη διατήρηση υγιούς σωματικού βάρους. Ακόμη και μια καθημερινή βόλτα μπορεί να βελτιώσει την πέψη και να μειώσει τη συχνότητα των συμπτωμάτων.
ΓΑΣΤΡΟΟΙΣΟΦΑΓΙΚΗ ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΗΣΗ (ΓΟΠ) ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ
Η διατροφή αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες που επηρεάζουν την ένταση της γαστροοισοφαγικής παλινδρόμησης. Δεν αντιδρούν όλοι οι οργανισμοί με τον ίδιο τρόπο, ωστόσο υπάρχουν ορισμένες τροφές που συχνά προκαλούν ερεθισμό.
Οι ασθενείς συνήθως αναφέρουν μεγαλύτερη ενόχληση μετά από βαριά ή λιπαρά γεύματα. Τα πολύ πικάντικα φαγητά, τα τηγανητά ή οι σάλτσες με έντονη οξύτητα μπορούν να αυξήσουν την παραγωγή γαστρικού οξέος και να επιβαρύνουν τον οισοφάγο.
Συχνά βοηθά η σταδιακή παρατήρηση των τροφών που προκαλούν ενοχλήσεις. Κάθε οργανισμός έχει τις δικές του ιδιαιτερότητες. Για παράδειγμα, ορισμένοι ασθενείς ενοχλούνται από τον καφέ ή τα ανθρακούχα ποτά, ενώ άλλοι δεν παρουσιάζουν ιδιαίτερη αντίδραση.
Μερικές πρακτικές διατροφικές συμβουλές που συχνά προτείνουμε είναι:
• κατανάλωση μικρότερων γευμάτων μέσα στην ημέρα
• αργή μάσηση της τροφής
• αποφυγή γευμάτων αργά το βράδυ
• περιορισμός λιπαρών και πολύ όξινων τροφών
Οι μικρές αυτές αλλαγές μπορεί να φαίνονται απλές, όμως οδηγούν σε αισθητή βελτίωση.
ΓΑΣΤΡΟΟΙΣΟΦΑΓΙΚΗ ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΗΣΗ (ΓΟΠ) ΚΑΙ ΥΠΝΟΣ
Ο νυχτερινός ύπνος αποτελεί μια περίοδο κατά την οποία τα συμπτώματα της γαστροοισοφαγικής παλινδρόμησης μπορεί να ενταθούν. Όταν το σώμα βρίσκεται σε οριζόντια θέση, τα γαστρικά υγρά μπορούν πιο εύκολα να κινηθούν προς τον οισοφάγο.
Για τον λόγο αυτό προτείνεται η ελαφρά ανύψωση του επάνω μέρους του σώματος κατά τη διάρκεια του ύπνου. Ακόμη και λίγα εκατοστά μπορούν να βοηθήσουν τη βαρύτητα να λειτουργήσει προστατευτικά.
Εξίσου σημαντική είναι η χρονική απόσταση ανάμεσα στο τελευταίο γεύμα και την ώρα του ύπνου. Η κατανάλωση φαγητού λίγο πριν την κατάκλιση οπωε προείπαμε αυξάνει την πιθανότητα εμφάνισης συμπτωμάτων γι αυτό και συνήθως προτείνεται να μεσολαβούν τουλάχιστον δύο έως τρεις ώρες.
Πολλοί ασθενείς αναφέρουν επίσης βελτίωση όταν αποφεύγουν βαριά γεύματα το βράδυ και προτιμούν κάτι πιο ελαφρύ. Αυτές οι μικρές αλλαγές μπορούν να συμβάλουν σε έναν πιο ξεκούραστο ύπνο.
ΓΑΣΤΡΟΟΙΣΟΦΑΓΙΚΗ ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΗΣΗ (ΓΟΠ) ΚΑΙ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ
Όταν η γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση παραμένει χωρίς αντιμετώπιση για μεγάλο χρονικό διάστημα, μπορεί να προκαλέσει σταδιακά βλάβες στον οισοφάγο αφού η συνεχής επαφή του βλεννογόνου με το οξύ του στομάχου δημιουργεί φλεγμονή και ερεθισμό.
Σε ορισμένες περιπτώσεις εμφανίζονται δυσκολίες στην κατάποση ή αίσθηση ότι η τροφή κολλάει στον λαιμό. Αυτό μπορεί να οφείλεται σε στένωση του οισοφάγου που δημιουργείται με την πάροδο του χρόνου.
Η έγκαιρη διάγνωση παίζει καθοριστικό ρόλο στην αποφυγή τέτοιων επιπλοκών,γι αυτό όταν τα συμπτώματα επιμένουν ή επιδεινώνονται, είναι σημαντικό να αξιολογούνται από εξειδικευμένο ιατρό ώστε να βρεθεί η κατάλληλη θεραπεία.
ΓΑΣΤΡΟΟΙΣΟΦΑΓΙΚΗ ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΗΣΗ (ΓΟΠ) ΚΑΙ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ
Η διάγνωση της γαστροοισοφαγικής παλινδρόμησης βασίζεται αρχικά στο ιστορικό και στα συμπτώματα που περιγράφει ο ασθενής,ωστόσο, σε πολλές περιπτώσεις χρειάζονται και επιπλέον εξετάσεις ώστε να επιβεβαιωθεί η κατάσταση και να αποκλειστούν άλλες παθήσεις.
Η γαστροσκόπηση είναι η κύρια εξέταση όπου με τη βοήθεια ενός λεπτού εύκαμπτου ενδοσκοπίου ο ιατρός μπορεί να δει άμεσα το εσωτερικό του οισοφάγου και του στομάχου και έτσι αξιολογείται αν υπάρχει φλεγμονή ή άλλες αλλοιώσεις.
Σε ορισμένες περιπτώσεις χρησιμοποιείται και η πεχαμετρία, μια εξέταση που μετρά το επίπεδο οξύτητας στον οισοφάγο κατά τη διάρκεια της ημέρας. Με αυτόν τον τρόπο καταγράφεται πόσο συχνά επιστρέφουν τα γαστρικά υγρά ενώ υπάρχει επίσης και η μανομετρία οισοφάγου, η οποία αξιολογεί τη λειτουργία των μυών που συμμετέχουν στην κατάποση. Όλες αυτές οι εξετάσεις βοηθούν στην ολοκληρωμένη εικόνα της κατάστασης.
ΓΑΣΤΡΟΟΙΣΟΦΑΓΙΚΗ ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΗΣΗ (ΓΟΠ) – ΣΥΧΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ
Είναι επικίνδυνη η γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση;
Στις περισσότερες περιπτώσεις πρόκειται για μια διαχειρίσιμη κατάσταση. Ωστόσο, όταν τα συμπτώματα παραμένουν για μεγάλο χρονικό διάστημα χωρίς θεραπεία, μπορεί να προκαλέσουν επιπλοκές στον οισοφάγο όπως ο οισοφάγος Barrett
Πότε πρέπει κάποιος να επισκεφθεί γιατρό;
Όταν οι καούρες εμφανίζονται συχνά μέσα στην εβδομάδα, όταν υπάρχει δυσκολία στην κατάποση ή όταν τα συμπτώματα επιμένουν παρά τις αλλαγές στον τρόπο ζωής.
Μπορεί η διατροφή να βοηθήσει;
Ναι. Η σωστή επιλογή τροφών και η αποφυγή βαριών γευμάτων πριν τον ύπνο συχνά μειώνουν σημαντικά την ένταση των συμπτωμάτων.
Είναι απαραίτητη πάντα η χειρουργική αντιμετώπιση;
Η θεραπεία εξαρτάται από τη σοβαρότητα της κατάστασης και τα ευρήματα των εξετάσεων. Σε ορισμένους ασθενείς αρκούν αλλαγές στον τρόπο ζωής ή φαρμακευτική αγωγή, ενώ σε άλλους η χειρουργική αποκατάσταση αποτελεί την πιο οριστική λύση.
ΓΑΣΤΡΟΟΙΣΟΦΑΓΙΚΗ ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΗΣΗ (ΓΟΠ) ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ
Παρότι δεν μπορούν να προληφθούν όλες οι περιπτώσεις γαστροοισοφαγικής παλινδρόμησης, υπάρχουν συνήθειες που μειώνουν σημαντικά τον κίνδυνο εμφάνισης ή επιδείνωσης των συμπτωμάτων.
Μερικές απλές πρακτικές περιλαμβάνουν:
• διατήρηση φυσιολογικού σωματικού βάρους
• αποφυγή υπερβολικά μεγάλων γευμάτων
• περιορισμό καπνίσματος
• τακτική σωματική δραστηριότητα (ακόμη και περπάτημα)
Η πρόληψη δεν βασίζεται σε μία μόνο αλλαγή αλλά σε έναν συνολικά πιο ισορροπημένο τρόπο ζωής.